Warning: include(//wp-includes/SimplePie/inc.php): failed to open stream: No such file or directory in /wp-config.php on line 2

Warning: include(//wp-includes/SimplePie/inc.php): failed to open stream: No such file or directory in /wp-config.php on line 2

Warning: include(): Failed opening '//wp-includes/SimplePie/inc.php' for inclusion (include_path='.:/:/usr/local/php56/lib/pear') in /wp-config.php on line 2
Muzykoterapia w resocjalizacji nieletnich – Niedostosowani.pl

Muzykoterapia w resocjalizacji nieletnich

Młodzież niedostosowana społecznie przejawia różnego rodzaju zaburzenia emocjonalne, które są przyczynami niewłaściwego radzenia  sobie z problemami życiowymi i  brakiem umiejętności w rozwiązywaniu pojawiających się w życiu konfliktów.

Jednostki niedostosowane społecznie wymagają specjalnej opieki i pomocy, aby przywrócić je społeczeństwu. W resocjalizacji stosuje się różne metody i formy pracy z nieletnimi, a jedną z nich, choć rzadko stosowaną, jest muzykoterapia.
Na modyfikację postaw nieletniego większy wpływ mają czynniki działające na jego sferę emocjonalną aniżeli na intelektualną sferę osobowości. O wyborze motywów postępowania bardzo często decydują emocje, a nie czynniki racjonalne. W tym też przypadku możemy zauważyć przydatność muzykoterapii w resocjalizacji.
Muzyka w czasie jej odbioru praktycznie redukuje udział czynnika racjonalnego, koncentrując swe działanie na sferze emocjonalnej. Wpływając na emocje człowieka kształtuje tym samym jego psychikę i wzbogaca życie wewnętrzne bez konieczności dużego wkładu intelektualnego.Pozostaje to nie bez znaczenia dla możliwości wykorzystania jej w pracy z nieletnimi.

Utwór lub jego fragment o możliwie jednoznacznym ładunku emocjonalnym, nastroju spełnia rolę stymulatora pobudzającego skojarzenia i fantazje.

„Muzyka to środek ułatwiający wyładowanie niezaspokojonych uczuć i popędów dynamizujący i stymulujący, ożywiający fantazję, zaprowadzający rytm, synchronizacją i ład funkcji psychofizycznych ułatwiający ujawnienie własnego, ekspresyjnego zachowania się, wyrażania siebie. Muzyka posługuje się mową złożoną z semantycznych symboli brzmieniowych. W ten sposób komunikuje treści, których nie można przekazać za pomocą słów ani obrazów.

Wywoływane przez nią reakcje umożliwiają wychowankom lepsze poznanie się. Nie jest jednak obojętne, jaki materiał muzyczny używa się w muzykoterapii biernej. Dobór materiału muzycznego powinien być adekwatny do określonej sytuacji. Stanowi to niestety nadal bardzo poważny problem. Muzykoterapeuci w swej pracy stają przed dwiema niewiadomymi: muzyką, jako środkiem oddziaływania i wychowankiem, jako podmiotem działania.

Każdy człowiek jest inny, inaczej reaguje na różne sytuacje, dlatego też muzyka powinna być indywidualnie dobierana do każdego dziecka. „Wychowanek, wobec którego stosuje się muzykoterapię powinien być zdiagnozowany, co do stanu zdrowia psychicznego i somatycznego, warunków życia, indywidualnych upodobań, gustów, tradycji oraz stosunku do muzyki. Po przebadaniu dziecka konieczna jest oczywiście analiza materiału muzycznego, który zastosuje się w jego terapii. Najważniejsze jest uwzględnienie wartości emocjonalnych utworu muzycznego, który chcemy stosować w muzykoterapii społecznie niedostosowanych. Oczywistym jest, że muzyka wolna i spokojna wpływa kojąco na wychowanka, a szybka i rytmiczna stymuluje go i pobudza W zależności od swojej formy muzyka może łagodzić napięcie, usuwać lęk, koić i wpływać na poprawę nastroju, a także dostarczać potrzebnych podniet i silnie aktywizować.
Nieodreagowane napięcia bardzo często wywołują lub warunkują trwanie np. objawów nerwicowych. Za pomocą odpowiednio dobranej muzyki można spowodować odreagowanie owych napięć poprzez przeżycia wyobrażeniowego.

Utwór muzyczny wyrażający konflikty i emocje powoduje zintensyfikowanie negatywnych emocji i konfliktów, a następnie powoduje wyładowanie ich nadmiaru.

Ów intensywny proces przeżywania nazywany inaczej „symbolicznym dramatem” nawiązuje w swych założeniach do antycznego pojęcia katharsis. „Nastroje zintensyfikowane muzyką mogą być wykorzystywane do wpływania na dezintegrację osobowości, wywołując obniżenie nastroju czy silny niepokój, mogą wzbudzać również agresję, a tym samym ujawniać konflikty i patologiczne przeżycia wychowanka, aby następnie poprzez muzykę wyrażającą ład i harmonię, dążyć do stopniowej rekonstrukcji osobowości.”

Jak widać muzykoterapia może być bardzo przydatna w resocjalizacji. Wychowankowie niedostosowani społecznie noszą w swej podświadomości rozmaite konflikty, które są niedostępne poznaniu rozumowemu. To właśnie muzyka może odgrywać czynną rolę w ujawnianiu wychowankom konfliktów, a następnie po owym oczyszczeniu wychowanka może być bardzo pomocna w procesie przebudowy osobowości. 1

Wychowanek poddany tego rodzaju terapii nie tylko słucha muzyki, ale uczestniczy w jej tworzeniu. Czynne uczestnictwo w tworzeniu muzyki może przynieść wiele satysfakcji i znacznie rozwinąć i wzbogacić psychikę wychowanka, chodzi głównie o rozbudzenie inicjatyw twórczych, zarówno muzycznych, jak i organizacyjnych. Taka działalność należy do naturalnych dążeń każdego człowieka, który chce odnosić osobiste sukcesy i przyczyniać się do osiągania sukcesów grupy, w której uczestniczy.

Formowanie podczas wspólnych zajęć muzycznych wartościowych cech osobowości: zdolności twórczych, wrażliwości, zdyscyplinowania, systematyczności, kultury współżycia z grupą, uspołecznienia, moralności – ma duże walory wychowawcze i jest wspaniałą terapią. Są to cechy, których młodzieży niedostosowanej najczęściej brakuje.

Kształtowanie tych cech w toku muzykoterapii czynnej oznacza początek procesów przewartościowania ich osobowości. Radość z osiągniętych sukcesów dalsze interesujące działanie muzyczne przyczyniają się z pewnością do umocnienia równowagi psychicznej i przyspieszają resocjalizację.

Przeprowadzone zostały badania młodzieży przebywającej w zakładach poprawczych.Problematyka badawcza dotyczyła stwierdzenia czy istnieją warunki sprzyjające stosowaniu w zakładach poprawczych różnorodnych form muzyki w celach resocjalizacyjnych.

Badania wykazały, że przeważająca część badanych młodocianych przejawia wrażliwość na różne formy kontaktu z muzyką. Zakres zainteresowań młodzieży muzyką jest rozległy, dotyczy zarówno jej rodzajów, jak też sposobów kontaktowania się przez nią.
Innym przykładem przemawiającym za skutecznością muzykoterapii w resocjalizacji mogą być badania przeprowadzone przez Małgorzatę Kopacz – wrocławskiego muzykoterapeutę, która potwierdziła założenie, iż muzykoterapia wpływa na obniżenie poziomu agresji u dorastającej młodzieży. Obniżenie złowrogich emocji może wywierać korzystny wpływ na różne sfery życia oraz działalności młodych ludzi, a co za tym idzie – pozytywnie wpływać na ich psychikę i wspierać proces resocjalizacji.

Muzyka nieletnim zaspokaja potrzeby wolności, rozbudza wyobraźnię, pozwala oderwać się od miejsca, w którym się przebywa, a także wyzwolić obrazy, w które nikt nie może ingerować.

Dzięki ulubionym dźwiękom młody człowiek może zaspokajać naturalne potrzeby:
-potrzebę samourzeczywistnienia – poprzez rozwój zdolności muzycznych,tanecznych, wokalnych i instrumentalnych,
potrzebę seksualną – taniec może być interesującą formą tego typu ekspresji
potrzebę przynależności – np. gra w zespole muzycznym, bycie członkiem zespołu tanecznego.

Podstawą do rozpoczęcia muzykoterapii jest cel terapeutyczny, znajomość stanu psychofizycznego, gustu muzycznego i potrzeb odbiorców.
Rozległe efekty psychoterapeutyczne muzykoterapii polegają na odreagowaniu, relaksacji, uwrażliwieniu, zmianie zachowań. Skutkiem jej oddziaływań może być także rozwijanie uzdolnień twórczych, aktywizowanie procesów poznawczych, doznawanie osobistego sukcesu.

Do osiągnięcia zamierzonych celów stosuje się środki oddziaływania muzykoterapeutycznego, tj. materiał akustyczny, techniki terapeutyczne, formy aktywności zaczerpnięte z różnych metod pedagogicznych, rewalidacyjnych i terapeutycznych, strukturę zajęć oraz pomoce. Środki te są różnicowane (pod względem treści i formy) w zależności od poszczególnych rodzajów dysfunkcji, zaburzeń, ich następstw występujących u poszczególnych pacjentów.

Prócz tego są one dostosowywane do ich wieku, poziomu rozwoju psychoruchowego, intelektualnego, możliwości, potrzeb, oczekiwań, sytuacji życiowej, aktualnych możliwości psychoruchowych, intelektualnych i wysiłkowych. Tak, więc na materiał dźwiękowy stosowany w muzykoterapii składa się m.in.: sztuka muzyczna (utwory instrumentalne, wokalne, wokalno-instrumentalne) oraz inne zjawiska akustyczne (pojedyncze dźwięki, szumy, szmery, szelesty, trzaski, stuki). Materiał ten dostarcza pacjentom obok doznań natury emocjonalno-estetycznej także informacji poznawczych, orientacyjnych, kontrolnych, komunikatywnych.

Do technik stosowanych w terapii muzycznej można zaliczyć m.in.: ćwiczenia oddechowe, słuchowe, dotykowe, mowy, śpiewanie piosenek, muzykowanie gestodźwiękami, przedmiotami codziennego użytku, na instrumentach perkusyjnych i własnej konstrukcji, improwizacje wokalne, instrumentalne, muzyczno-ruchowe, ćwiczenia naturalnych form lokomocji, wykonywanie ruchów naśladujących czynności dnia codziennego, zabawy muzyczno-ruchowe, śpiewanie piosenek, słuchanie muzyki.

Nie tylko teoria, ale także praktyka potwierdza skuteczność tych metod w resocjalizacji. Niestety jak dotąd metody te stosowane są rzadko. Spowodowane jest to zapewne tym, że wciąż brak podstaw naukowych pojmowania muzyki, jako metody resocjalizacyjnego oddziaływania.


Przypisy:
1.http: //www.Nauki-spoleczne.info/muzyka-i-taniec-w-oddzialywaniach-resocjalizacyjnych

Bibliografia:
1.Ruda K, Kazanowska B. Muzykoterapia, jako jeden z elementów kompleksowej opieki nad dzieckiem z chorobą nowotworową. Onkol Pol 2011, 1: 22-25.
2.Wesołowska M. Wędrówki po muzykoterapii. Andiamo, Warszawa 2005.
3.Szulc W. Muzykoterapia, jako przedmiot badań i edukacji. UMCS, Lublin 2005.
4.Schwabe C. Leczenie muzyką chorych z nerwicami zaburzeniami czynnościowymi. PZWL, Warszawa 1972.
5.Natanson T. Wstęp do nauki muzykoterapii. Ossolineum, Wrocław 1979.
6.Śliwka A, Jarosz A, Nowobilski R. Muzykoterapia, jako składowa kompleksowego leczenia. Pol Merk Lek 2006,XXI: 401-405.
7.Dobrzyńska E, Cesarz H, Rymaszewska J. iwsp. Muzykoterapia. Psychiatr Prakt Lek 2006, 2(6): 84-88.
8.Natanson T. Programowanie muzyki terapeutycznej. Akad Muzyczna, Wrocław 1992.
9.Galińska E. Kierunki rozwojowe w polskiej muzykoterapii. Zesz Nauk Akad Med we Wrocławiu 1990, 45: 162.
10.Galińska E. Psychoterapeutyczne założenia muzykoterapii i ich realizacja. Psychoter 1997, 12: 22-28.
11.Lewandowska K. Muzykoterapia dziecięca. WSiP, Gdańsk 2001.
12.Cululko P. Tyflomuzykoterapia, jako forma stymulacji rozwoju małych dzieci. Problemy wczesnej rehabilitacji niewidomych i słabowidzących dzieci. WSPS Warszawa 1996.
13.sp8.szkola.pl/…/Muzykoterapia