Podkultura więzienna i jej wewnętrzny kodeks postępowania.

Jednym z głównych elementów drugiego życia więzienia jest funkcjonująca na jego terenie podkultura – czyli hierarchiczna społeczność osadzonych.

Dokonując charakterystyki tej grupy należy uwzględnić : dynamikę obowiązujących w niej norm, wyznawane wewnętrzne wartości( ściśle powiązane z formami postępowania), styl bycia, zwyczaje, wytwory ,,kulturowe”, formy przywództwa oraz skłonność do zachowań o charakterze negatywnym.1

Mówiąc o dynamizmie norm obowiązujących członków podkultury, należy uwzględnić ich zmienność zarówno w czasie jak i w przestrzeni. Gdy pewne „obostrzenia” nie mają już racji bytu, a ich funkcjonowanie staje się bezsensowne i nieuzasadnione ważnymi powodami, wprowadza się na ich miejsce nowe zasady. Zmiany te są uwarunkowane upływem czasu, który generuje wiele innych koniecznych reform odpowiadających aktualnym realiom. Nawiązując do różnic przestrzennych zwraca się uwagę na rozbieżność w interpretacji danych zasad ze względu na położenie terytorialne czy rodzaj / typ zakładu itd.
Wewnętrzne wartości obowiązujące w podkulturze dyktują sposób funkcjonowania, a grypserski kodeks narzuca określone formy zachowania, a także wpływa na styl bycia oraz kultywowane przez grupę zwyczaje.

Działania podejmowane przez społeczność więzienną mają często charakter przestępczy, dlatego też są one postrzegane przez organy formalno-prawne jako zachowania naruszające i zagrażające porządkowi placówek penitencjarnych.
Formy aktywności, które dyktuje podkulturowy regulamin zazwyczaj dostrzegane są : „w przewadze zachowań o charakterze negatywnym nad zachowaniami społecznie pozytywnymi, wyrażającymi się głównie w:
  • eksploratorskiej postawie wobec osób nie związanych ze strukturą nieformalną, segregacji i dyskryminacji osadzonych nie przynależących do organizacji,
  • lansowaniu brutalnych oraz sadystycznych wzorów zachowań homoseksualnych i permanentnym maltretowaniem psychicznym i fizycznym ofiar tej formy przemocy.” 2

Większość podejmowanych przez podkulturę działań ma charakter wykraczający poza ramy prawa. Służba więzienna będąca w ciągłej interakcji ze skazanymi musi wdrażać strategie mające na celu niwelowanie oraz wykluczenie tego typu zdarzeń. Nieakceptowane zachowanie dewiacyjnej społeczności penitencjarnej, jak sugeruje P.Moczydłowski, S.Przybyliński, M.Szaszkiewicz, M.Kamiński, można uogólnić i podzielić na dwie grupy, mianowicie:

  • zachowania ukierunkowane na administracje
  • zachowania wewnątrzgrupowe.
Zachowania ukierunkowane na administrację:
  • agresywne i wulgarne odnoszenie się do funkcjonariuszy SW
  • bunt
  • głodówki
  • odmowa pracy oraz nauki
  • czynne napaści
  • groźby
  • odmowa współpracy
  • próby przekupstwa
  • samookaleczenia
  • naruszanie, łamanie regulaminu
  • ucieczki
Zachowania wewnątrzgrupowe:
  • bójki , pobicia
  • znęcanie
  • gwałty homoseksualne
  • ograniczanie swobody współosadzonych
  • gry inicjacyjne
  • nielegalne komunikowanie
  • tatuowanie
  • spożywanie zabronionych substancji
  • typowe wewnętrzne obrzędy
  • wewnętrzny wymiar sprawiedliwości
  • posiadanie zabronionych przedmiotów
  • działania na rzecz grupy
  • komunikacja

Podkulturowe aktywności zmuszają funkcjonariuszy do podejmowania licznych działań mających na celu ograniczenie nieaprobowanych aktywności członków kryminalnej społeczności. Zadaniem administracji, jak przedstawiają „Wytyczne w sprawie przeciwdziałania podkulturze więziennej”, jest eliminowanie negatywnych przejawów podkultury poprzez stosowanie formalnie określonych metod i środków.
Niegdyś administracja do walki z podkulturą używała metod opartych na sile fizycznej. Funkcjonariusze stosowali wobec „podkulturowych skazanych” tzw. ,,rozgrypsowanie na siłę”. Metoda ta polegała na tak długim biciu nowo przybyłego więźnia, aż wyprze się on drugożyciowych norm, co było równoznaczne z wykluczeniem ze społeczności i mogło wpływać na zmniejszenie nieformalnej populacji.

Dzisiejsze działania podejmowane przeciwko nieformalnej grupie odchodzą od drastycznych, siłowych rozwiązań i zwracają się ku podejściu pedagogicznemu, przyświeca im jednak ten sam cel, a mianowicie niwelowanie kryminalnych ideologie oraz ograniczanie liczby osób przestrzegających dewiacyjnej obyczajowości.


Bibliografia:
1.K .Jędrzejak; Podkultura więzienna; Wybrane zagadnienia psychospołeczne instytucji penitencjarnych; Centralny Ośrodke Szkolenia Służby Więziennej , Kalisz 1996, str.109
2.Wytyczne w sprawie przeciwdziałania podkulturze więziennej, Ministerstwo Sprawiedliwości, Centralny Zarząd Zakładów Karnych, Warszawa-lipiec 1987, str.61guest and visa supportотдых в карпатах летом с бассейномимплантация зубов клиника