Niedostosowani.pl

Szukaj na stronie

Prawa, zasady i obowiązki osób skazanych. Kodeks Karny Wykonawczy

75759 handcuffsW odniesieniu do więziennictwa prawa osób pozbawionych wolności najogólniej opisuje Kodeks Karny Wykonawczy. Polskie prawo karne jest dziedziną prawa, która określa czyny, za których popełnienie grozi kara. Precyzuje ono środki zarówno zabezpieczające jak i karne, które są stosowane wobec osób dopuszczających się przestępstw i naruszają porządek prawny.

Podstawowe prawa skazanych zawarte są w art. 102 k.k.w.dotyczą pięciu dziedzin życia w zakładzie karnym:

a) warunków bytowych,

b) łączności ze światem zewnętrznym, a zwłaszcza z rodziną i nimi bliskimi osobami,

c) aktywności skazanego w czasie odbywania kary,

d) wolności religijnej.

e) gwarancji służących praworządnemu wykonywaniu kary.

Na warunki bytowe składają się: prawo do odpowiedniego ze względu na zachowanie zdrowia wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz opieki lekarskiej i sanitarnej. W ustawie zawarto, że skazany ma prawo do należytego wyżywienia, co oznacza, że:  skazany otrzymuje trzy razy dziennie posiłki, z których co najmniej jeden jest gorący, skazany otrzymuje napój w ilości potrzebnej do zaspokojenia pragnienia, dostarczane pożywienie musi mieć odpowiednią wartość odżywczą, rodzaj i ilość pożywienia uwzględnia zatrudnienie, wiek i stan zdrowia skazanego, a w miarę możliwości wymogi wyznawanej przez niego religii oraz wymogi kulturowe grupy.

Dzienna norma żywieniowa dla skazanego powinna zawierać nie mniej niż 2600 kcal, a dla skazanego młodocianego – nie mniej niż 2800 kcal, gdy wymaga tego stan zdrowia skazanego, otrzymuje on wyżywienie zgodne z zaleceniem lekarza, skazany ma prawo co najmniej trzy razy w miesiącu dokonywać zakupów artykułów żywnościowychdopuszczonych do sprzedaży w zakładzie karnym za pieniądze pozostające w jego dyspozycji, skazany ma prawo otrzymać paczkę żywnościowąo ciężarze nie przekraczającym 5 kg,

 

Kodeks precyzuje podstawowe wymagania, jakim mają odpowiadać cele mieszkalnew zakładach karnych:

- powierzchnia celi mieszkalnej przypadająca na jednego skazanego nie może być

mniejsza niż 3 m2,

- skazany musi mieć osobne miejsce do spania,

- odpowiednie warunki w zakresie utrzymania higieny,

- dostateczny dopływ powietrza,

- odpowiednią do pory roku temperaturę,

- odpowiednie do czytania i wykonywania pracy oświetlenie.

 

Jeśli chodzi o prawo skazanego do posiadania w celi określonych przedmiotów, to skazany ma prawo posiadać w celi takie przedmioty jak:

dokumenty związane z postępowaniem, którego jest uczestnikiem,

artykuły żywnościowe i wyroby tytoniowe,

środki higieny osobistej,

-przedmioty osobistego użytku:

-zegarek, listy i fotografie członków rodziny i innych osób bliskich,

przedmioty kultu religijnego,

materiały piśmienne,

-notatki osobiste,

-książki, prasę i gry świetlicowe.[1]

 

Wśród uprawnień, dotyczących odpowiednich warunków bytowych znajduje się prawo do odpowiedniej odzieży, bielizny i obuwia. Skazani odbywający karę w zakładach karnych typu półotwartego i otwartego mogą korzystać z własnej odzieży, bielizny i obuwia, w zakładzie karnym typu zamkniętego skazani mogą korzystać z własnej bielizny i obuwia, jednak noszenie własnej odzieży wymaga zgody dyrektora. Kategoryczny zakaz korzystania z własnej odzieży dotyczy jedynie skazanych zaliczonych do kategorii stwarzających poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu.

Jeżeli skazany nie korzysta z własnej odzieży, bielizny i obuwia, to przysługuje mu prawo do otrzymania z zakładu karnego bielizny, odzieży i obuwia odpowiedniego do pory roku.

Kodeks formułuje dalej prawo skazanego do takich warunków odbywania kary, które

są niezbędne do utrzymania higieny. Realizowane są one poprzez dostarczenie skazanemu przez zakład karny: pościeli, środków higienicznych (np. mydło, ręcznik, papier toaletowy), środków czystości (np. proszki, pasty itp.), sprzęt niezbędny do utrzymania porządku (np. szczotka, zmiotka, miska, wiadro).[2]

 

Prawo skazanego do niezbędnego dla zdrowia wypoczynku realizowane jest poprzez:

- prawo do 8-godzinnego czasu w ciągu doby przeznaczonego na sen,

- prawo do co najmniej godzinnego spaceru, który powinien odbywać się na świeżym powietrzu oraz w wyznaczonych miejscach na terenie zakładu.

W razie choroby skazanym zapewnia się opiekę lekarską, świadczoną przez personel medyczny zatrudniony w zakładach karnych, a jeśli zachodzi potrzeba - kieruje się skazanych w celu podjęcia leczenia do zakładów opieki zdrowotnej poza zakładem karnym.

Skazany w tym zakresie ma prawo do bezpłatnych świadczeń w zakresie opieki lekarskiej, zaopatrzenia w leki i środki opatrunkowe, bezpłatnego otrzymywania niezbędnych protez. Należy tu podkreślić, że w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu może zezwolić skazanemu na leczenie przez wybranego przez niego lekarza i korzystanie z dodatkowych środków medycznych, ale na jego koszt. Takie zezwolenie nie jest jednak prawemskazanego, ale uprawnieniem administracji więziennej, które ma służyć zwiększeniu skuteczności leczenia skazanego, poprawieniu jego komfortu psychicznego i niewątpliwie zmniejszeniu kosztów, które musi ponosić budżet w związku z leczeniem skazanego.

 

Warunki odbywania kary wiążą się również z zapewnieniem skazanym bezpieczeństwa osobistego podczas pobytu w zakładzie karnym. Kodeks karny wykonawczy nie przyznaje jednak prawa skazanym do bezpieczeństwa osobistegow czasie odbywania kary. Praktycy penitencjarni sprzeciwili się sformułowaniu tego jako prawa skazanego argumentując, że państwa nie będzie stać na duże odszkodowania dla występujących z roszczeniami skazanych. Chodzi tu zwłaszcza o krzywdy, jakich doświadczają skazani od współwięźniów, i to nie tylko w następstwie ciężkich przestępstw, ale też nieustannego dręczenia, lżenia, poniżania itp. Administracja ma obowiązekpodejmowania stosownych działań zapewniających bezpieczeństwo osobiste skazanego w czasie wykonywania kary.

 

Skazani posiadają także prawo do kontaktów ze światem zewnętrznym. Pojęcie kontaktów skazanego lub łączności ze światem zewnętrznym jest szerokie. Mogą one mieć charakter:

- pośredni czylikorzystanie ze środków audiowizualnych z książek i prasy, korespondencja, rozmowy telefoniczne, paczki i przekazy pieniężne.

- bezpośredni a w tym widzenia i spotkania na terenie zakładu karnego (np. spotkania z racji wykonywanej pracy i nauki, działalności kulturalno-oświatowej i sportowej, kontakty z rodziną i osobami bliskimi, kontakty z innymi osobami z zewnątrz itp.), widzenia poza terenem zakładu karnego (np. przepustki).[3]

Skazany ma prawo do utrzymywania więzi z rodziną i innymi osobami bliskimi poprzez: widzenia, korespondencję, rozmowy telefoniczne, paczki, przekazy pieniężne.  Zakres i sposób tych kontaktów zależy od rodzaju i typu zakładu karnego.

 

Wśród praw do aktywności w czasie odbywania kary można wymienić:

- prawo do korzystania z urządzeń i zajęć kulturalno-oświatowych i sportowych, radia,

telewizji, książek i prasy,

- prawo do kształcenia i samokształcenia,

- prawo do wykonywania twórczości własnej.[4]

Według przepisów k.k.w. korzystanie przez skazanych z prawa do wolności

religijnej obejmuje: wykonywanie praktyk religijnych, korzystanie z posług religijnych, bezpośrednie uczestniczenie w nabożeństwach odprawianych w zakładzie karnym w dni świąteczne, słuchanie i oglądanie nabożeństw transmitowanych przez środki masowego przekazu, posiadanie niezbędnych do tego książek, pism i przedmiotów. Poza tymi uprawnieniami związanymi z praktykowaniem kultu religijnego prawo do wolności religijnejobejmuje:

- uczestniczenie w nauczaniu religii prowadzonym w zakładzie karnym,

- uczestniczenie w działalności charytatywnej lub społecznej kościoła albo innego związku wyznaniowego,

- odbywanie spotkań z duchownymi swojego wyznania (zarówno w pomieszczeniach służących do praktykowania kultu, jak i w celach czy świetlicach).[5]

Nie może to naruszać zasad tolerancji ani zakłócać ustalonego w zakładzie porządku.

Prawa osób pozbawionych wolności zakreślone są również w Ustawie o Służbie Więziennej, której art. 2 mówi, że osobom skazanym na karę pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowanym, a także osobom, wobec których są wykonywane kary pozbawienia wolności i środki przymusu skutkujące pozbawieniem wolności zapewnienia się przestrzegania ich praw, a zwłaszcza humanitarnych warunków bytowych, poszanowania godności, opieki zdrowotnej i religijnej oraz humanitarne traktowanie osób pozbawionych wolności.[6]

Ustawa narzuca służbie więziennej ochronę społeczeństwa przed sprawcami przestępstw lub przestępstw skarbowych osadzonymi w zakładach karnych i aresztach śledczych a także zapewnienie w zakładach karnych i aresztach śledczych porządku i bezpieczeństwa.



Bibliografia:

[1] Hanna Chmielewska i in.,op.cit.

[2] Kodeks karny wykonawczy Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r, Dz. U. 1997 nr 90 poz. 557,

[3] Ibidem

[4] Hanna Chmielewska i in.,op.cit.,

[5] Ibidem

[6] Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, Dz.U. z 2010 nr 79 poz. 523