Warning: include(//wp-includes/SimplePie/inc.php): failed to open stream: No such file or directory in /wp-config.php on line 2

Warning: include(//wp-includes/SimplePie/inc.php): failed to open stream: No such file or directory in /wp-config.php on line 2

Warning: include(): Failed opening '//wp-includes/SimplePie/inc.php' for inclusion (include_path='.:/:/usr/local/php56/lib/pear') in /wp-config.php on line 2
Społeczne determinanty samobójstw – Niedostosowani.pl

Społeczne determinanty samobójstw

Samobójstwo to świadome pozbawienie się życia. Wśród znanych definicji podawane jest sformułowanie Emila Durkheima, socjologa francuskiego z przełomu wieków, autora wielkiego dzieła na temat samobójstwa „Le Suicide”, opublikowanego w 1897 r. mówiące, że „Samobójstwem nazywa się każdy przypadek śmierci, będący bezpośrednim lub pośrednim wynikiem działania lub zaniechania, przejawianego przez ofiarę zdającą sobie sprawę ze skutków swego zachowania”.

Emilie Durkheim był jednym z najwybitniejszych przedstawicieli socjologizmu. Jego prace wywarły wpływ na rozwój nowoczesnej socjologii. Jedna z najważniejszych  prac opisuje typologię samobójstw. Jako jeden z pierwszych zbadał samobójstwo pod kątem socjologicznym (analiza relacji między jednostką a społeczeństwem).
Oznacza to, że w kierunku badań nad zachowaniami autodestrukcyjnymi przyjęto jako punkt wyjścia nie jednostkę, lecz społeczność (kontekst społecznych uwarunkowań). Inaczej mówiąc: skoro człowiek jest częścią określonego społeczeństwa, to źródeł samobójstw trzeba szukać w zakłóceniach funkcjonowania tego społeczeństwa. Badano fenomen samobójstwa jako efekt dezintegracji społeczeństwa, a nie jako dezintegracji osobowości jednostki.

Analizując samobójstwa i ich społeczne determinanty E. Durkheim wyróżnił cztery podstawowe rodzaje:

  1. Samobójstwo egoistyczne (inaczej egotyczne) – stanowiące wynik słabej integracji jednostki z grupą/społecznością. Takie samobójstwo uważane jest z reguły za negatywny produkt współczesnych społeczeństw konsumpcyjnych, gdzie wysokim wskaźnikom rozwoju cywilizacyjnego towarzyszy często silne poczucie środowiskowego wyobcowania; to tzw. dramat ludzi „samotnych w tłumie”. Ta groźna właśnie alienacja bywa niekiedy przesłanką podjęcia decyzji samobójczej.
  2. Samobójstwo altruistyczne – to odwrotnie do powyższego skutek zbyt silnej integracji ze środowiskiem (identyfikacji z celami, interesami i oczekiwaniami grupy), a także zbyt daleko posuniętej socjalizacji. Podłożem samobójstwa altruistycznego jest nadmierna identyfikacja ludzi z obowiązującymi normami społeczno-obyczajowymi.
  1. Samobójstwo anomiczne – przejaw zakłócenia ładu społecznego, wskaźnik jego rozregulowania, sytuacji w której zachowania jednostki są w za małym stopniu kontrolowane i stymulowane przez grupę/społeczeństwo. Mowa tu o dezintegracji społecznej, której efektem – a tym samym wskaźnikiem – jest m.in. narastanie samobójstw.
  2. Samobójstwo fatalistyczne – związane z sytuacją jednostkową. Określa samobójstwo człowieka znajdującego się w sytuacji tragicznej, z której wyjścia są zablokowane również perspektywicznie. Zagrożeni samobójstwem, są zarówno rzeczywiście i we własnym odczuciu, uwięzieni w niechcianej sytuacji życiowej (bez wyjścia i bez perspektyw na przyszłość). Porównuje się ten rodzaj do przypadku nie pogodzonego z losem niewolnika.

Źródło: Émile Durkheim, (2011), Samobójstwo. Studium z socjologii, Warszawa: Oficyna Naukowa