Małoletni, nieletni, młodociany.Kto jest kim, czyli co mówią przepisy?

Małoletni, nieletni, młodociany – są określeniami powszechnie stosowanymi w odniesieniu do osób z konkretnej kategorii wiekowej, a mianowicie tych, które nie ukończyły 18 roku życia. Teoretycznie epitetami tymi można posługiwać się zamiennie, jednak obowiązujące przepisy prawne zawierają precyzyjne definicje owych pojęć ukazując jednocześnie znaczące różnice między nimi.

Wątpliwości wokół terminu „małoletni” rozwiewa Kodeks cywilny, który w art. 10§1 mówi: „Pełnoletnim jest, kto ukończył lat osiemnaście” (Czyli małoletnimi są osoby poniżej osiemnastego roku życia). Ten sam artykuł w §2 zwraca uwagę, że: „Przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletniości. Nie traci jej w razie unieważnienia małżeństwa.” Tym samym młody człowiek, któremu sąd opiekuńczy zezwolił na zawarcie związku małżeńskiego staje się pełnoletni i zyskuje zdolność do czynności prawnych, z których korzystają „dorośli” obywatele.

Kwestię zawarcia małżeństwa przez osoby małoletnie regulują przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, które w art. 10§1 mówią: „Nie może zawrzeć małżeństwa osoba niemająca ukończonych lat osiemnastu. Jednakże z ważnych powodów sąd opiekuńczy może zezwolić na zawarcie małżeństwa kobiecie, która ukończyła lat szesnaście, a z okoliczności wynika, że zawarcie małżeństwa będzie zgodne z dobrem założonej rodziny.”

A kim jest nieletni? To zagadnienie definiuje Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich, która w przepisach ogólnych (art. 1§1) mianem tym określa nastolatka, który:

  • nie ukończył 18 roku życia;
  • wobec którego toczy się postępowanie w sprawach o czyn karalny, których dopuścił się po ukończeniu lat 13, ale nie ukończył lat 17;
  • wobec którego wykonuje się orzeczone środki wychowawcze lub poprawcze, nie dłużej niż do ukończenia przez niego 21 roku życia.

W nawiązaniu do przepisów Ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, która uwzględnia działania wobec osób powyżej lat osiemnastu, należy  uściślić pojęcie „młodociany”.
Według Kodeksu karnego młodociany oznacza  sprawcę, który w chwili popełnienia czynu zabronionego nie ukończył 21 lat, ani 24 lat w chwili orzekania- można więc przyjąć, że osoby te stanowią szczególną kategorię dorosłego sprawcy.(Art. 115§10)

Również Kodeks pracy posługują się terminem młodociany uwzględniając możliwości zatrudnienia nie w pełni dorosłych, którzy nie ukończyli 15 roku życia, a nie przekroczyli 18. (Art. 190§1). Ustawodawca akcentuje także, że  niezgodne z prawem jest zatrudnianie osoby, która nie ukończyła lat 15 (art.190§2).

Przedstawione regulacje, odnoszące się do sprecyzowanego przedziału wiekowego pracowników zostały poddane modyfikacji. Nowe wytyczne, które wejdą w życie z dniem 1.09.2018 r. mówić będą, że:

  • art.190§1. Młodocianym w rozumieniu kodeksu jest osoba, która ukończyła 16 lat, a nie przekroczyła 18 lat.;  oraz, że
  • art.190§2. Zabronione jest zatrudnianie osoby, która nie ukończyła 16 lat.”

Można mniemać, że nie powinno budzić zastrzeżeń stosowanie terminów „ małoletni i nieletni„ wobec osoby poniżej osiemnastego roku życia, a także określeń „ nieletni i młodociany” wobec niepełnoletnich pracowników.
Zwrócić jednak należy uwagę i uwzględnić obowiązujące regulacje skupiające się wokół „autorów” czynów ustawowo zabronionych, w których określenia „nieletni i młodociany” nie są tożsame i stanowią odrębną, wiekową kategorię sprawców przestępstw.


Bibliografia:
1.Dz.U. 1964 Nr 16 poz. 93 ; USTAWA  z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
2.Dz.U. 1964 Nr 9 poz. 59 ; USTAWA  z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
3.Dz.U. 1974 Nr 24 poz. 141 ; USTAWA  z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
4.Dz.U. 1982 Nr 35 poz. 228 ; USTAWA  z dnia 26 października 1982 r.  o postępowaniu w sprawach nieletnich
5.USTAWA  z dnia 6 czerwca 1997 r.  Kodeks karny
6.USTAWA  z dnia 6 czerwca 1997 r.  Kodeks postępowania karnego

moscow riverсамый мощный игровой ноутбукскидка на ноутбук