Narkomania a prawo.

W świetle wzrastających zagrożeń przestępczością związanych z obrotem narkotykami coraz więcej znaczenia nabierają regulacje prawne. Polska jest stroną wszystkich międzynarodowych konwencji dotyczących uzależnień od środków uzależniających, odurzających psychotropowych.

Nasz kraj został wybrany przez blisko dziesięcioma laty przez Radę Ekonomiczno – Społeczną ONZ do Komisji Środków Odurzających ONZ – międzyrządowego organu NZ. Należy podkreślić, że Polska jest od 1994 r. stroną konwencji o zwalczaniu nielegalnego handlu i przemytu środków uzależniających, uchwalonej w 1988 r. na specjalnej światowej konferencji. Ze względu na regulacje tej konferencji ustawa o zapobieganiu narkomanii z 1985 r. musiała ulec zmianie na ustawę o przeciwdziałaniu narkomanii z dnia 24 kwietnia 1997.

W różnych państwach obowiązują odmienne uregulowania prawne dotyczące środków psychoaktywnych.Regulacja prawna odnosi się z jednej strony do konsumpcji środków, z drugiej zaś do ich produkcji, przechowywania oraz handlu. Ustawodawstwo niektórych państw jest bardziej liberalne, innych – bardziej surowe. Na przestrzeni lat w każdym prawie ustawodawstwie obserwuje się zmiany tych regulacji prawnych. W Polsce do lat siedemdziesiątych XX w. narkomania traktowana była jako zjawisko marginesowe, które nie pasowało do ówczesnych realiów. Następne lata ujawniły proces młodnienia populacji narkomanów. Najmłodsi zażywają najczęściej preparaty niemedyczne (kleje, rozpuszczalniki) oraz środki uspokajające i nasenne, pochodzących z domowych apteczek.
U nieco starszych dominowało używanie opatów, wzmacniających często środkami uspokajającymi lub alkoholem.

Na lata 1970 – 1973 przypada największy wzrost przestępczości „narkotycznej”1. W II połowie lat siedemdziesiątych próbowano zastąpić pojęcie narkomanii określeniem tzw.pasożytnictwa społecznego młodzieży. Zachowania społeczne polegające na uchylaniu się od pracy w warunkach ustroju socjalistycznego traktowano jako sprzeczne z przyjętym systemem wartości, w którym praca jest prawem, obowiązkiem sprawą honoru każdego obywatela 2.
Badania przeprowadzone przez Zakład Zdrowia Psychicznego PAN dowiodły, że młodzież uchylająca się od pracy ujawnia przede wszystkim ograniczenia w możliwości wykonywania pracy zarobkowej związane z zaburzeniami w stanie zdrowia, co kwalifikuje się do kategorii inwalidztwa, a nie pasożytnictwa 3

Od początku lat osiemdziesiątych XX w. okazało się, że zjawisko narkomanii ma poważne rozmiary i dynamikę. Uznane zostało, więc za jeden z najpoważniejszych problemów społecznych. Przygotowano program „zapobiegania i zwalczania narkomanii”, powstało społeczne Towarzystwo Zapobiegania Narkomanii.

Na początku 1985 r. uchwalono pierwszą w Polsce ustawę o zapobieganiu narkomanii, która regulowała zasady leczenia i profilaktyki oraz zasady dostępności do środków psychoaktywnych.

Ustawa miała charakter profilaktyczno – leczniczy. Przyjęto zasadę dobrowolności leczenia i rehabilitacji, a zażywanie i posiadanie środków odurzających nie było karane. Ustawa określiła również kompetencje organów państwowych, ośrodków naukowych placówek leczniczych do prowadzenia odpowiedniej działalności. Utworzono odpowiedni fundusz przeznaczony na zapobieganie narkomanii i organizację lecznictwa. Odpowiednie rozporządzenie Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 29 marca 1986 r. regulowało formy działalności profilaktyczno – wychowawczej obejmującej młodzież zagrożoną narkomanią.

Zaangażowanie w zwalczanie narkomanii opiatowej przesłoniło nieco narastający problem zażywania innych środków psychoaktywnych. Tymczasem zmienił się rynek narkotyków. Coraz mniej dzieci i młodzieży sięga po „kompot”, a coraz więcej zaczyna eksperymentować z marihuaną, amfetaminą i różnymi środkami halucynogennymi, takimi jak LSD, zwanym potocznie kwasem 4. Polska zastała liczącym się w Europie producentem i eksporterem amfetaminy.

W 1997 r. uchwalono nową ustawę 5, regulującą kwestie związane z polityką antynarkotykową w Polsce. Ustawa powstała w wyniku kilkuletniej debaty różnych środowisk i organizacji zaangażowanych w przeciwdziałanie narkomanii w Polsce. Usiłowano pogodzić racje służby zdrowia, porządku publicznego, systemu oświaty. Określono zasady postępowania wychowawczo – zapobiegawczego, utrzymano zasadę dobrowolności oraz bezpłatności leczenia i rehabilitacji. Zapewniono możliwość leczenia substytucyjnego. Ustawa wprowadzała kary za posiadanie środków odurzających bez karania jednak za posiadanie ich nieznacznej ilości, przeznaczonej na własny użytek.

Przyjęte rozwiązania dawały z jednej strony możliwość karania handlarzy i producentów, producentów drugiej zaś utrudniały pracę organom odpowiedzialnym za ograniczenie podaży narkotyków, gdyż umożliwiały zasłanianie się własnymi potrzebami. Niewątpliwie jednak ustawa ograniczała kryminalizację wszystkich tych, którzy mniej lub bardziej przypadkowo zażywają środki odurzające. W październiku 2000 r. Sejm znowelizował obowiązującą ustawę o przeciwdziałaniu narkomanii.

Posiadanie jakiejkolwiek ilości substancji odurzającej podlega karze do 5 lat pozbawienia wolności.
W jakim stopniu penalizacja posiadania narkotyków wpłynie na zjawisko narkomanii w Polsce, czy rzeczywiście ograniczy jej rozmiary, zahamuje obserwowaną od kilku lat tendencję wzrostową, czy też pogłębi problemy lecznictwa i spowoduje przepełnienie więzień ludźmi chorymi – ujawni najbliższa przyszłość.

                                                                                                                                                   


Bibliografia:

1. K. Frieske, R. Sobiech, Narkomania. Interpretacje problemu społecznego. IWZZ, Warszawa, 1987, s. 54.

2. Konstytucja Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej z dnia 22 lipca 1952 r. Dz. U. Nr 33, poz. 232, art. 14.

3. M. Pelka-Slugocka, Z. Juczyński, M. Szafrańska: Pasożytnictwo społeczne czy inwalidztwo u młodzieży? PWN, Warszawa 1981, s. 34.

4. M. Malewska, Narkotyki w szkole i w domu. Zagrożenie. Instytut Wydawnictwa PAX, Warszawa 2000, s. 78.

5. Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii z dnia 24 kwietnia 1997 r. Dz. U. Nr 75, poz. 468.

pros of surrogacyболит зуб при надавливанииФильчаков прокуратура харьков