Narkomania- zjawisko z zakresu patologii społecznej.

Jednym ze sposobów rozładowania konfliktów, niewątpliwie chybionym są występujące masowo takie zjawiska jak uzależnienie lekowe, alkoholizm, narkomania. Wraz z nimi obserwuje się wzrost przestępczości i samobójstw, szczególnie wśród młodzieży.

Zagrożenie młodego pokolenia Polaków substancjami psychoaktywnymi wiązane jest w dyskusjach publicznych z odpowiedzialnością za wychowanie młodych instytucji społecznych, takich jak szkoła, Kościół, media i przede wszystkim rodzina. Przyjmowanie środków o działaniu narkotycznym jest znane ludzkości od czasów zamierzchłych. Nigdy jednak dotąd nie obserwowano tak masowego jak obecnie przyjmowania tych substancji.  Narkomania, jest zjawiskiem o charakterze zarówno medycznym, jak i społeczno- kulturowym. W naszym kraju zjawisko to wciąż jeszcze cechuje pewna specyficzna odrębność, jednak można stwierdzić, iż stopniowo coraz bardziej upodobnia się do „wzorów europejskich”.1

Zjawisko narkomanii ma charakter złożony. W badanie problemów, związanych z tą właśnie formą patologii społecznej, zaangażowano wiele nauk, chcąc kompleksowo zdiagnozować całość zagadnienia. Wiedza o tym groźnym zjawisku jest ciągle zagłębiana i poszerzana .2

Narkomania stała się problemem powszechnym, z uwagi przede wszystkim na negatywne dla społeczeństw skutki zdrowotne i kryminogenne oraz wiążące się z tym następstwa ogólnospołeczne. Dlatego też usiłuje z nią walczyć niemal cały świat. Aby móc w tym procesie aktywnie uczestniczyć, należy najpierw poznać najważniejsze pojęcia charakterystyczne dla tego zagadnienia. Na wstępie należy zacząć od wyjaśnienia pojęcia narkotyk z (greckiego narkotikos – oszałamiający) Jest on substancją pochodzenia roślinnego, a w latach ostatnich coraz częściej syntetycznego, mogąca powodować uspokojenie, euforię, zniesienie bólu, odurzenie i głęboki sens.3
Omawiając konsekwencje stosowania różnych substancji odurzających, będą one w dalszych rozważaniach nazywane narkotykami, choć będą wśród nich środki chemiczne szeroko stosowane w gospodarstwach domowych czy taż leki wykorzystywane w medycynie.

Wszystkie jednak powodują powstanie uzależnienia. Zależność od tych substancji podobnie jak uzależnienie od klasycznych narkotyków, nosi miano narkomanii.

 Narkomania charakteryzuje się:

  • niezwalczonym pragnieniem, potrzebą lub wewnętrznym przymusem stałego zażywania środka odurzającego chęcią zdobycia go wszelkim sposobami za każdą cenę,
  • stałymi dążeniem do zwiększenia dawki,
  •   występowaniem zależności psychicznej, a często także fizycznej,
  • występowaniem zespołów objawów abstynencji w razie nie otrzymania odpowiedniej ilości środka.4

Zgodnie z definicją zawartą w art. 6 pkt 5, ustawy z dnia 24 kwietnia 1997r. o zapobieganiu narkomanii, narkomania to „stałe lub okresowe przyjmowanie w celach nie-medycznych środków odurzających lub psychotropowych albo środków zastępczych, w wyniku czego może powstać lub powstało uzależnienia od nich.5 Następnym pojęciem, które należy omówić to pojęcie środka odurzającego. Jest to określenie substancji powodującej obniżenie lub pobudzenie określonego układu nerwowego wywołującego potrzebę jego stałego przyjmowania, uzależnienie psychiczne i fizyczne od działania środka oraz powodującego szkodliwe następstwa dla zdrowia psychicznego jak również fizycznego. U pewnych osobników środki odurzające wywołujące uzależnienie mogą powodować szczególny stan, w którym konieczne jest ciągłe lub okresowe ich stosowanie dla uzyskania przyjemnych efektów lub dla uniknięcia objawów występujących w organizmie w przypadku braku środka.6

 Kolejnym pojęciem jest uzależnienie. To stan, w którym człowiek nie potrafi obyć się bez danej substancji.

Znane są trzy rodzaje uzależnienia: psychiczne, fizyczne i społeczne. Uzależnienie psychiczne jest potrzebą i pragnieniem przyjmowania danej substancji. Pragnienie to może mieć charakter przymusu i bywa najsilniejszym czynnikiem prowadzącym do ponownego przyjmowania substancji psychoaktywnych.Uzależnienie fizyczne to wynik adaptacji ośrodkowego układu nerwowego do danej substancji psychoaktywnej.7 Nagłe odstawienie powoduje wystąpienie zespołu abstynenckiego, który jest grupą objawów o zmiennym przebiegu i nasileniu. Objawy i przebieg zespołu abstynenckiego są ograniczone w czasie i zależą od typu substancji psychoaktywnej oraz od dawki przyjmowanej bezpośrednio przed zaniechaniem lub ograniczeniem przyjmowania środka. Uzależnienie społeczne natomiast to stan interakcji społecznych, występujących wśród młodzieżowych grup, których stylem bycia jest wspólne zażywanie środków uzależniających. Cechą charakterystyczną tych społeczności jest bardzo silne uzależnienie jednostki od grupy, które polega głównie na podporządkowaniu się panującym w niej normom.8

Narkomania jest zdaniem większości pojęciem węższym od toksykomanii czyli od stanu zatrucia organizmu wywołanego przez stałe przyjmowanie narkotyku lub środków o szkodliwym działaniu na ustrój.

Zarezerwowana jest do używania niektórych środków o działaniu euforycznym, stanowiąc swoistą odmianę toksykomanii. Często zawężano tu kategorie środków do pochodnych opium (opiaty – heroina, morfina, kodeina), jednakże obecnie przyjmuje się, że narkomania stanowi nadużywanie także innych środków. W szerokim ujęciu wiec narkomania – podobnie jak toksykomania jest nadużywaniem wszelkich środków odurzających w celach nieleczniczych, zaś w węższym znaczeniu dotyczy jedynie uzależnień od narkotyków twardych – mocnych (kokaina, kodeina, heroina, morfina), które wywołują psychiczne zmiany w świadomości jednostki oraz powodują zależność psychiczną.
Biorąc pod uwagę szerokie ujęcie narkomanii trzeba zauważyć, że jest to zjawisko coraz bardziej powszechne, gdyż stanowi skutek określonych przejawów rozwoju cywilizacyjnego, który powiązany jest z nadużywaniem środków psychotropowych przyjmowanych w różnych celach – dla przyjemności, eliminacji bólu i cierpienia, pozornego rozwiązania dręczących problemów, pobudzenia świadomości, uspokojenia.9 Inaczej niż w przypadku alkoholizmu określa się przyczyny wzrostu narkomanii – ciekawość sposoby działania na organizm, nacisk ze strony grup rówieśniczych, mniejsza odporność na coraz bardziej stresujące warunki życia, większy dostęp, efekt skutków zamętu kulturowego społeczno – politycznego.

 

Bibliografia:
1. B. Bukowska, J. Sierosławski, IV europejskie seminarium na temat HIV i WZW  wśródwięźniów zakładów karnych Lizbona, marzec 2001, Alkoholizm i Narkomania 2001, tom 14, nr 3, s. 433 – 439.
2. B. Hołyst, Problemy nowego pokolenia, stadium z zakresu profilaktyki społecznej, Warszawa 1991, s. 176.
3.Encyklopedia Powszechna PWN, Warszawa, s. 503.
4. Tamże, s. 503.
5. Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii z dnia 24 kwietnia 1997 r.  Dz. U. Nr 75, poz. 468
6.M. McFadyean, Narkotyki wiedzieć więcej, Praktyczny przewodnik dla zaniepokojonych rodziców,Australia 1997, s.153.
7. B. Fatyga, J. Rogala-Obłękowska, Style życia młodzieży a narkotyki, Wyniki badań empirycznych, Warszawa 2002, s. 292.
8. S. Petrovic, Narkotyki i człowiek, Warszawa 1998, s. 43.
9.Z. Thille, L. Zgirski, Toksykomania, Zagadnienia społeczne i kliniczne, PZWL, Warszawa 1976, s. 23.

помадуФільчаков Олександр Васильовичсмарт.ру