Niegrzeczny czy chory? O zaburzeniach zachowania.

Zaburzenia zachowania u dzieci i młodzieży rozpoznajemy wtedy, gdy osoba w  systematyczny, utrwalony i powtarzalny sposób wciąż dokonuje czynności przekraczających normy społeczne czy nawet łamiących prawo.

Według definicji obowiązującej w Polsce Klasyfikacji ICD10 termin zaburzenia zachowania określa „powtarzające się i utrwalone wzorce zachowania dyssocjalnego, agresywnego lub buntowniczego, cechujące się gwałceniem podstawowych praw innych osób, powodujące poważne przekroczenie oczekiwań i norm społecznych dla danego wieku, będące czymś więcej niż zwykłą dziecięcą złością lub młodzieżową buntowniczością”. Oznacza to charakterystyczne posługiwanie się powtarzającymi, utrwalonymi wzorcami zachowań gwałcących prawa innych, naruszających normy społeczne.Szacuje się, że ok 10-20% osób do 18 roku życia charakteryzuje się trwającymi minimum 6 miesięcy przejwami zaburzeń zachowania.

Dzieci z zaburzeniami w zachowaniu charakteryzują objawy związane z niezwykle częstymi i gwałtownymi (jak na okres rozwojowy dziecka) wybuchami złości. Osoby te często poddają się kłótniom z dorosłymi, jawnie się im sprzeciwiają, działają celowo by sprawić innym przykrość, zrzucić winy i odpowiedzialność za własne złe zachowanie na innych. Są to objawy nadwrażliwości, częstego obrażania się lub złoszczenia, odczuwania poczucia krzywdy, mściwości. Dzieci i młodzież  kłamią, nie dotrzymują obietnic, wszczynają bójek (nie dotyczy bójek z rodzeństwem), a nawet używają narzędzi mogących zranić innych. Często pozostają poza domem po zmierzchu, wbrew zakazom rodziców (diagnostyczne: jeśli rozpoczyna się przed 13 rokiem życia), stosują okrucieństwo fizyczne wobec innych oraz wobec zwierząt.

Młode osoby rozmyślne niszczą przedmioty należące do innych, dokonują podpalania w celu spowodowania zniszczenia lub kradzieży wartościowych  przedmiotów (w domu lub poza domem). Objawem zaburzeń zachowania są również częste wagary (rozpoczynające się przed 13 rokiem życia), ucieczki z domu (co najmniej dwie, lub jedna dłuższa niż na jedną noc; nie obejmuje ucieczek w celu uniknięcia kary), popełnienie przestępstwa w konfrontacji z ofiarą (wymuszania, wyrywanie toreb), zmuszanie innych do zachowań seksualnych, dręczenie innych oraz dokonywanie włamań do mieszkań, domów lub samochodów. Rozpoznanie zaburzeń zachowania u dzieci i młodzieży oparte jest na stwierdzeniu co najmniej trzech objawów.

U młodszych dzieci (poniżej 10 roku życia) zaburzenia zachowania występują z mniejszym nasileniem. Nie wiąże się również z przekraczaniem norm społecznych.
Wówczas to rozpoznaje się zaburzenia opozycyjno-buntowniczne (F91.3), częściej stwierdzane u chłopców. Dzieci charakteryzuje nieposłuszeństwo, prowokujące, negatywistyczne i niszczycielskie zachowania, które przekraczają normy zachowania dla danego wieku i kontekstu społeczno–kulturowego.

Zazwyczaj zachowania opozycjyno-buntownicze związane są ze skłonnością do otwartego wyrażania złości, urazy, reagowania zdenerwowaniem wobec innych. Niski próg tolerancji na frustrację wpływa na utratę panowanie nad sobą.

Następnie rozpoznaje się zaburzenia zachowania z prawidłowym procesem socjalizacji (F91.2). Charakteryzują ono dziecko, u którego zaburzenia zachowania występują w sytuacjach poza domem lub środowiskiem rodzinnym. Twierdzi się, że dzieci są raczej dobrze zintegrowane z grupą rówieśniczą, potrafią nawiązywać trwałe przyjaźnie z rówieśnikami.

Tuż za zaburzeniami zachowania z prawidłowym procesem socjalizacji wymienia się zaburzenia zachowania z nieprawidłowym przebiegiem tego procesu (F91.1). Tutaj zaburzone relacje rówieśnicze uwidaczniają się poprzez izolację od innych dzieci, niepopularnością w grupie, częstym odrzuceniem, brakiem bliskich przyjaciół, brakiem umiejętności stworzenia empatycznych związków z innymi członkami tej samej grupy wiekowej. Relacje z osobami dorosłymi cechuje wrogość. Typowe zachowania charakterystyczne dla młodzieży to tyranizowanie, bójki, stosowanie siły i przemocy zarówno psychicznej jak i fizycznej, nasilone nieposłuszeństwo, bycie niegrzecznym, nieuprzejmym, brak współpracy, stawianie oporu wobec autorytetów, napady niekontrolowanej złości, okrucieństwo wobec innych osób zwierząt, jak i niszczenie cudzej własności. Zaburzenie ujawnia się w większości sytuacji dnia codziennego. Choć zaznacza się, że najczęściej widoczne są one szkole.

Kończąc, w odróżnieniu od wyżej opisanych zaburzeń uzewnętrznianych w środowisku szkolnym, zaburzenia zachowania ograniczone do środowiska rodzinnego (FF91.0) dotyczą wyłącznie środowiska najbliższego. Burzą integrację z członkami danej rodziny. Związane są z kradzieżami dokonanymi w domu, zachowaniami destrukcyjnymi (łamanie zabawek, niszczenie ubrań, uszkadzanie mebli) oraz stosowaniem przemocy wobec członków rodziny.
Zaburzenia zachowania częściej występują u osób, wśród rodzin których występują problemy wychowawcze. Najczęściej dotyka to dzieci i młodzież z małymi możliwościami względem własnej samorealizacji. Dodatkowo przypuszcza się, iż przyczyną takich zaburzeń jest połączenie zarówno szczególnej aberracji genetycznych oraz czynników środowiskowych.

W leczeniu zwraca się uwagę na stosowanie terapii behawioralno-poznawczą oraz systemowej (obejmującej całą rodzinę), a także farmakoterapii. Duże znaczenie odgrywa wczesne rozpoznanie (prędzej dziecko przestaje być traktowane jako niegrzeczne, a zaczynie być postrzegane jako osoba z problemami, chora).


Bibliografia:
ICD-10. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10. Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne Vesalius. Instytut Psychiatrii i Neurologii. Kraków, Warszawa 2000.
Borecka-Biernat, D. (red.). (2011). Zaburzenia w zachowaniu dzieci i młodzieży. Kraków: Impuls.
Namysłowska, I. (red.). (2011). Psychiatria dzieci i młodzieży. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
Pecyna, M. B. (1999). Psychologia kliniczna w praktyce pedagogicznej. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

lenovo tab3 10 plusраскрутка сайта ценаwhat is the volga river used for