Odpowiedzialność karna osób upośledzonych umysłowo.

Upośledzenie umysłowe zastąpiło znane kodeksowi karnemu z 1969 r. pojęcie niedorozwoju umysłowego. Upośledzenie ma charakter niepostępujący.

Polega na obniżeniu ogólnej sprawności intelektualnej oraz na istnieniu znaczących trudności w zakresie uczenia się i adaptacji społecznej. Stan ten powstaje w wieku rozwojowym. Podstawą do stwierdzenia obniżenia sprawności intelektualnej jest test do mierzenia inteligencji (zazwyczaj stosuje się test Wechsler-Bellevue). Poza tym w ocenie stopnia upośledzenia bierze się także pod uwagę poziom funkcjonowania społecznego danej osoby. Test Wechslera mierzy zarówno sprawność werbalną, pamięć, jak i umiejętność syntezy, analizy, a także rozumienia pewnych sytuacji społecznych. Przeciętną liczbą punktów jest 100. Przyjmuje się, że iloraz inteligencji mieści się w normie, jeżeli wynosi 70-130 punktów. Poniżej 70 punktów rozpoczyna się upośledzenie umysłowe.1

Upośledzenie umysłowe nazywane też oligofrenią, opóźnieniem umysłowym czy niedorozwojem umysłowym zgodnie z Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 polega na obniżeniu poziomu procesów i funkcji poznawczych skutkujących obniżonym poziomem inteligencji oraz deficytami w zakresie zdolności adaptacyjnych. Wyróżnia się stopnie upośledzenia umysłowego. Najbardziej powszechnym systemem stopniowania jest posłużenie się wskaźnikiem IQ.Zgodnie z tym podziałem wyróżnia się upośledzenie w stopniu lekkim (50-69 pkt IQ), w stopniu umiarkowanym (35-49 pkt IQ), w stopniu ciężkim (20-34 pkt IQ) oraz w stopniu głębokim (mniej niż 20 pkt IQ).

Stopniom upośledzenia umysłowego przyporządkowuje się również odpowiadający im wiek umysłowy. Lekkiemu stopniowi upośledzenia odpowiada wiek umysłowy 9-12 lat, umiarkowanemu – 6-9 lat, ciężkiemu – 3-6 lat, głębokiemu – mniej niż 3 lata.2 Przyporządkowanie to może być o tyle istotne na gruncie prawa karnego, że często wskazuje się, iż upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim może ewentualnie uzasadniać jedynie przyjęcie ograniczonej poczytalności. Stopień ten odpowiada jednak wiekowi umysłowemu w najlepszym razie 12-latka.

W polskim prawie karnym, zgodnie z treścią art. 10 § 1 KK, do ponoszenia odpowiedzialności karnej zdolna jest osoba, która ukończyła 17 lat.Na wyznaczenie takiej granicy wieku wpływa z pewnością nie tylko dojrzałość umysłowa, ale i emocjonalna osób powyżej 17 roku życia, niewątpliwie jednak czynnik intelektualny jest tutaj również istotny. Dodatkowych wątpliwości, co do stanowiska, iż upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim nie powinno raczej prowadzić do przyjęcia niepoczytalności dostarcza opis funkcjonowania psychicznego osób upośledzonych w stopniu lekkim.3 Takie osoby nie osiągają zdolności do myślenia abstrakcyjnego. Ich krytycyzm jest obniżony, podobnie jak kontrola emocjonalna. Co szczególnie istotne z punktu widzenia prawa karnego, osoby lekko upośledzone mają problemy w procesie internalizacji norm i zasad postępowania oraz osiągnięcia poziomu wyższej uczuciowości.4

Upośledzenie umysłowe może mieć różne stopnie nasilenia i nie wszystkie z nich prowadzą do uznania niepoczytalności sprawcy.

Niewątpliwie przyczyną niepoczytalności jest głęboki niedorozwój, zaś ograniczenie umysłowe na ogół nie stanowi wystarczającej racji dla przyjęcia niepoczytalności. Niedorozwój umysłowy najczęściej jest spowodowany uszkodzeniem mózgu w okresie życia płodowego lub ma charakter genetyczny. Wprowadzone do art.31 § 1 KK określenie „upośledzenie umysłowe” jest szersze i obejmuje swym zakresem również stany, w których na skutek doznanych urazów (np. w wypadku) doszło do zaniku niektórych funkcji mózgu. W każdej sprawie karnej, w której zachodzi wątpliwość, co do poczytalności sprawcy, konieczne jest stwierdzenie przez biegłych psychiatrów, czy w czasie popełnienia czynu zabronionego sprawca mógł rozpoznać jego znaczenie i pokierować swoim postępowaniem.5


Bibliografia:
1.Mozgawa M. (red.), Budyn-Kulik M., Kozłowska-Kalisz P., Kulik M.: Kodeks karny. Komentarz, wyd. III, Stan prawny: 2010.09.08, s. 54
2.Cierpiałkowska L.: Psychopatologia, Warszawa 2007, s. 176-178.
3. Kościelska M.: Oblicza upośledzenia, Warszawa 1995.
4. Ibidem
5.Marek A.: Prawo karne, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 153-154

payperprofits мошенникиж д перевозкигугл создать сайт