Osobowość a ludzka natura.

Ludzie zajmowali się psychologią osobowości od czasu, gdy osiągnęli świadomość i poczucie tożsamości. Wszyscy obserwujemy innych, dociekamy i cech charakteru jak i przyczyn danych zachowań, przewidujemy przyszłe postępowanie i odpowiednio kształtujemy nasze reakcje względem danej osoby.

Każdy człowiek posiada również ogólny pogląd na naturę człowieka, uważając przykładowo, że ludzie powinni być z natury dobrzy albo źli, altruistyczni czy też samolubni, szczodrzy czy chciwi, zaś zmiana na lepsze lub gorsze przychodzi człowiekowi łatwo czy trudno.Od najdawniejszych czasów usiłowano usystematyzować niniejsze obserwacje, często ujmując je w formę przekazów religijnych lub obyczajów społecznych (Pervin, 2002).

Według jednego z badaczy osobowość jest to „złożona całość myśli, emocji i zachowań, nadająca kierunek oraz wzorzec (spójność) życiu człowieka. Podobnie jak ciało, osobowość składa się zarówno ze struktur, jak i procesów, i odzwierciedla działanie tyleż natury (geny), co środowiska. Pojęcie osobowości obejmuje również czasowy aspekt funkcjonowania człowieka, osobowość zawiera bowiem wspomnienia przeszłości, reprezentacje mentalne teraźniejszości oraz wyobrażenia i oczekiwania co do przyszłości” (Pervin, 2002, s. 416).Według innego badacza, osobowość oznacza spójność myśli, uczuć i zachowań człowieka, ujawniającą się w różnych sytuacjach i podlegającą określonym zmianom na przestrzeni czasu (Oleś, 2003). Osobowość składa się ze wszystkich tych właściwości i procesów psychologicznych, które stanowią o ciągłości i stałości jednostki w różnych sytuacjach i w różnym czasie. Jest to szerokie pojęcie, które można również opisać jako pewną osnowę ciągłości przebiegającej przez nasze życie (Zimbardo, Johnson, McCann,  2010).

Literatura przedmiotu podkreśla, że osobowość każdego człowieka kształtuje się przez całe życie, szczegółowo zwracając uwagę na okres dzieciństwa oraz młodości poprzez wpływ bodźców zewnętrznych w procesie socjalizacji, a także własnej aktywności człowieka. Niezwykle ważną rolę odgrywają również wrodzone cechy biofizyczne kształtowane przez doświadczenie, relacje z osobami znaczącymi dla danej jednostki, pełnione role społeczne, a także wydarzenia systematycznie powtarzające się lub wywierające wyjątkowo silne wrażenie.

Oznacza to, że osobowość jest silnie osadzona w kontekście naszej kultury, relacji społecznych i poziomu rozwoju. Prawie wszystkie aspekty naszego istnienia łączą się, aby tworzyć naszą osobowość (Zimbardo, Johnson, McCann,  2010).

Terminu „osobowość” używa się obecnie nagminnie, lecz podobnie jak wiele innych pojęć w psychologii, mimo wielu prób zdefiniowania, zachowuje ono do dziś pewną niejasność i wieloznaczność. Dotychczas główne podejścia teoretyczne osadzały osobowość pod postacią: (1) Podejścia teorii cech, określając osobowość jako strukturę cech (cecha jako skrótowy opis spójności zachowania); (2) Podejścia teorii uczenia się, opisując osobowość jako produkt uczenia się (historia wzmocnień, modelowanie); (3) Podejścia psychodynamicznego charakteryzującego  osobowość jako produkt przeszłych doświadczeń; (4) Podejścia humanistycznego, w którym to osobowość jest systemem dążącym do realizacji swego potencjału oraz (5) Podejścia poznawczego prezentującego osobowość jako system wiedzy (system poznawczy), stanowiący często  „urządzenie do przetwarzania informacji”, w którym to obraz samego siebie jest centralnym składnikiem osobowości (Oleś, Drat-Ruszczak, 2008).


Bibliografia:
ICD-10. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10. Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne Vesalius. Instytut Psychiatrii i Neurologii. Kraków, Warszawa 2000.
Oleś, P. K., Drat-Ruszczak, K. (2008). Osobowość. [W]: J. Strelau, D. Doliński (red.), Psychologia.      Podręcznik akademicki (t. 1). Gdańsk: GWP.
Pervin, L. A. (2002). Psychologia osobowości, Gdańsk: GWP.
Wojciszke B., Plopa M. (red.) (2003): Osobowosc a procesy psychiczne i zachowanie. Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Zimbardo, P. G., Johnson, R. L., McCann, V. (2010). Psychologia. Kluczowe koncepcje. Psychologia osobowości. Warszawa: PWN.

 

 wordstat googleсапоги уггиюрій броніславович данильченко