Prawa więźniów a Kodeks Karny Wykonawczy.

W polskim więziennictwie prawa osób pozbawionych wolności najogólniej opisuje Kodeks Karny Wykonawczy. Rodzime prawo karne jest dziedziną prawa, która jasno precyzuje czyny, za których popełnienie grozi kara, a ponadto określa środki zabezpieczające i karne stosowane wobec osób naruszają porządek prawny.

Podstawowe prawa skazanych zawarte w art. 102 K.K.W.  dotyczą pięciu sfer funkcjonowania w instytucjach penitencjarnych tj:

a) warunków bytowych,
b) łączności ze światem zewnętrznym, a zwłaszcza z rodziną i nimi bliskimi osobami,
c) aktywności skazanego w czasie odbywania kary,
d) wolności religijnej.
e) gwarancji służących praworządnemu wykonywaniu kary.

Na warunki bytowe składają się: prawo do odpowiedniego ze względu na zachowanie zdrowia wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz opieki lekarskiej i sanitarnej. W ustawie zawarto, że skazany ma prawo do należytego wyżywienia, co oznacza, że:  skazany otrzymuje trzy razy dziennie posiłki, z których co najmniej jeden jest gorący, skazany otrzymuje napój w ilości potrzebnej do zaspokojenia pragnienia, dostarczane pożywienie musi mieć odpowiednią wartość odżywczą, rodzaj i ilość pożywienia uwzględnia zatrudnienie, wiek i stan zdrowia skazanego, a w miarę możliwości wymogi wyznawanej przez niego religii oraz wymogi kulturowe grupy.
Dzienna norma żywieniowa dla skazanego powinna zawierać nie mniej niż 2600 kcal, a dla skazanego młodocianego – nie mniej niż 2800 kcal, natomiast w przypadku  gdy wymaga tego stan zdrowia więzień otrzymuje wyżywienie zgodne z zaleceniem lekarza.
Ponadto osadzony ma prawo, co najmniej trzy razy w miesiącu, dokonywać zakupów artykułów żywnościowych dopuszczonych do sprzedaży w zakładzie karnym za pieniądze pozostające w jego dyspozycji, skazany ma prawo otrzymać paczkę żywnościową o ciężarze nie przekraczającym 5 kg,

Kodeks precyzuje podstawowe wymagania, jakim mają odpowiadać cele mieszkalne w zakładach karnych:

  • powierzchnia celi mieszkalnej przypadająca na jednego skazanego nie może być mniejsza niż 3 m2,
  • skazany musi mieć osobne miejsce do spania,
  • odpowiednie warunki w zakresie utrzymania higieny,
  • dostateczny dopływ powietrza,
  • odpowiednią do pory roku temperaturę,
  • odpowiednie do czytania i wykonywania pracy oświetlenie.

Uregulowana prawnie jest również kwestia posiadania przez skazanego w celi określonych przedmiotów. Osadzony ma prawo posiadać w celi takie przedmioty jak:

  • dokumenty związane z postępowaniem, którego jest uczestnikiem,
  • artykuły żywnościowe i wyroby tytoniowe,
  • środki higieny osobistej,
  • przedmioty osobistego użytku,
  • zegarek, listy i fotografie członków rodziny i innych osób bliskich,
  • przedmioty kultu religijnego,
  • materiały piśmienne,
  • notatki osobiste,
  • książki, prasę i gry świetlicowe.1

Wśród przepisów dotyczących odpowiednich warunków bytowych znajduje się także  ukaz do odpowiedniej odzieży, bielizny i obuwia.

Odbywający karę w zakładach karnych typu półotwartego i otwartego mogą korzystać z własnej odzieży, bielizny i obuwia, natomiast w zakładzie karnym typu zamkniętego dozwolone jest posiadanie  własnej bielizny i obuwia, jednak noszenie prywatnej odzieży wymaga zgody dyrektora.Kategoryczny zakaz korzystania z własnej odzieży dotyczy jedynie skazanych zaliczonych do kategorii stwarzających poważne zagrożenie społeczne bądź poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu. Jeśli osadzony nie korzysta z własnej odzieży, bielizny i obuwia, to przysługuje mu prawo do otrzymania z zakładu karnego bielizny, odzieży i obuwia odpowiedniego do pory roku.

Przepisami istotnymi podczas odbywania kary są również te dotyczące utrzymania higieny. Realizowane są one poprzez dostarczenie skazanemu przez zakład karny: pościeli, środków higienicznych (np. mydło, ręcznik, papier toaletowy), środków czystości (np. proszki, pasty itp.), sprzęt niezbędny do utrzymania porządku (np. szczotka, zmiotka, miska, wiadro).2

Ważne są także regulacje odnoszące się do niezbędnego dla zdrowia wypoczynku.Realizowane są one  poprzez:

  • prawo do 8-godzinnego czasu w ciągu doby przeznaczonego na sen,
  • prawo do co najmniej godzinnego spaceru, który powinien odbywać się na świeżym powietrzu oraz w wyznaczonych miejscach na terenie zakładu.

W razie choroby skazanym zapewnia się opiekę lekarską świadczoną przez personel medyczny zatrudniony w zakładach karnych, a jeśli zachodzi potrzeba, kieruje się osadzonych na leczenia do zakładów opieki zdrowotnej poza zakładem karnym.W tym zakresie więzień ma prawo do bezpłatnych świadczeń (w zakresie opieki lekarskiej), zaopatrzenia w leki i środki opatrunkowe, bezpłatnego otrzymywania niezbędnych protez. Należy tu podkreślić, że w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu może zezwolić osadzonemu na leczenie przez wybranego przez niego lekarza i korzystanie z dodatkowych środków medycznych, ale na jego koszt.

Takie zezwolenie nie jest jednak prawem skazanego, ale uprawnieniem administracji więziennej, które ma służyć zwiększeniu skuteczności leczenia więźnia, poprawie komfortu psychicznego i niewątpliwie zmniejszeniu kosztów, które musi ponosić budżet w związku z jego leczeniem.

Warunki odbywania kary wiążą się również z zapewnieniem przebywającym w jednostkach penitencjarnych bezpieczeństwa osobistego. Kodeks karny wykonawczy nie przyznaje jednak prawa skazanym do bezpieczeństwa osobistego w czasie odbywania kary. Praktycy penitencjarni sprzeciwili się sformułowaniu tego jako prawa skazanego argumentując, że państwa nie będzie stać na duże odszkodowania dla występujących z roszczeniami więźniów. Chodzi tu zwłaszcza o krzywdy, jakich doświadczają skazani od współosadzonych, i to nie tylko w następstwie ciężkich przestępstw, ale też nieustannego dręczenia, lżenia, poniżania itp. Administracja ma obowiązek podejmowania stosownych działań zapewniających bezpieczeństwo osobiste skazanego w czasie wykonywania kary.

Skazani posiadają także prawo do kontaktów ze światem zewnętrznym. Pojęcie kontaktów skazanego lub łączności ze światem zewnętrznym jest szerokie. Mogą one mieć charakter:

  • pośredni czyli korzystanie ze środków audiowizualnych z książek i prasy, korespondencja, rozmowy telefoniczne, paczki i przekazy pieniężne.
  • bezpośredni a w tym widzenia i spotkania na terenie zakładu karnego (np. spotkania z racji wykonywanej pracy i nauki, działalności kulturalno-oświatowej i sportowej, kontakty z rodziną i osobami bliskimi, kontakty z innymi osobami z zewnątrz itp.), widzenia poza terenem zakładu karnego (np. przepustki).3

Osadzonemu przysługuje prawo do utrzymywania więzi z rodziną i innymi osobami bliskimi poprzez: widzenia, korespondencję, rozmowy telefoniczne, paczki, przekazy pieniężne.  Zakres i sposób tych kontaktów zależy od rodzaju i typu zakładu karnego.

Wśród praw do aktywności w czasie odbywania kary można wymienić:

  • prawo do korzystania z urządzeń i zajęć kulturalno-oświatowych i sportowych, radia, telewizji, książek i prasy,
  • prawo do kształcenia i samokształcenia,
  • prawo do wykonywania twórczości własnej.4

Według przepisów K.K.W. korzystanie przez skazanych z prawa do wolności religijnej obejmuje: wykonywanie praktyk religijnych, korzystanie z posług religijnych, bezpośrednie uczestniczenie w nabożeństwach odprawianych w zakładzie karnym w dni świąteczne, słuchanie i oglądanie nabożeństw transmitowanych przez środki masowego przekazu, posiadanie niezbędnych do tego książek, pism i przedmiotów. Poza tymi uprawnieniami związanymi z praktykowaniem kultu religijnego prawo do wolności religijnej obejmuje: uczestniczenie w nauczaniu religii prowadzonym w zakładzie karnym; uczestniczenie w działalności charytatywnej lub społecznej kościoła albo innego związku wyznaniowego; odbywanie spotkań z duchownymi swojego wyznania (zarówno w pomieszczeniach służących do praktykowania kultu, jak i w celach czy świetlicach).5

Nie może to naruszać zasad tolerancji ani zakłócać ustalonego w zakładzie porządku.

Prawa osób pozbawionych wolności zakreślone są również w Ustawie o Służbie Więziennej, której art. 2 mówi, że osobom skazanym na karę pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowanym, a także osobom wobec których są wykonywane kary pozbawienia wolności i środki przymusu skutkujące pozbawieniem wolności zapewnienia się przestrzegania ich praw, a zwłaszcza humanitarnych warunków bytowych, poszanowania godności, opieki zdrowotnej i religijnej oraz humanitarne traktowanie osób pozbawionych wolności.6
Ustawa narzuca służbie więziennej ochronę społeczeństwa przed sprawcami przestępstw lub przestępstw skarbowych osadzonymi w zakładach karnych i aresztach śledczych, a także zapewnienie w zakładach karnych i aresztach śledczych porządku i bezpieczeństwa.


Bibliografia:
1.Hanna Chmielewska i in., Zagadnienia penitencjarne : skrypt dla słuchaczy szkoły podoficerskiej SW  Kalisz  2004, Centr. Ośr. Szkolenia Służby Więziennej;
2.Kodeks karny wykonawczy Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r, Dz. U. 1997 nr 90 poz. 557,
3.Ibidem

4.Hanna Chmielewska i in.,op.cit.,
5.Ibidem
6.Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, Dz.U. z 2010 nr 79 poz. 523

Александр Фильчаков прокурорручки orlando maniglie 198реклама интернет магазина одежды