Resocjalizacja a teorie psychologiczne.

Na zmianę generalnych strategii, zasad, metod i technik oddziaływań resocjalizacyjnych wpływał rozwój nauki o człowieku, w tym psychologii. 

Współczesna myśl resocjalizacyjna zawiera wiele klasyfikacji systemów resocjalizacji uwzględniających inspiracje teorii psychologicznych. Pospiszyl (1990) wyróżnił i omówił podejście hormistyczne, psychodynamiczne i behawiorystyczne.  W ostatnich latach próbuje się także dokonywać adaptacji psychologii poznawczej, głównie humanistycznej. Teorie psychologiczne wykorzystywane są do lepszego zrozumienia istoty przestępstwa i zwiększenia efektywności resocjalizacji. We wszystkich podejściach można  odnaleźć, chociaż pierwiastki prób humanizacji procesu resocjalizacji i uzasadnienia dla rozwoju systemów alternatywnych dla resocjalizacji zakładowej.
Teoria hormistyczna podaje, że zachowania patologiczne to przejawy instynktów. W świetle tej teorii najlepszym rozwiązaniem jest sublimacja. Subtelna sublimacja może być także postrzegana jako działania profilaktyczne.  Założenia te inspirowały praktykę terapii, która diametralnie odbiega od pojęcia kary i nie może się odbywać w warunkach izolacji.

Podejście psychodynamiczne nierozerwalnie wiąże się z przeżyciem katharsis i konfliktu wewnętrznego. Podejście  to zakłada aktywną współpracę z terapeutą i społecznością terapeutyczną. Wymaga to więc podejścia permisywnego, które raczej wyklucza restrykcje i ścisła izolację. Z tego powodu, założenia te wykorzystywane są na ogół w terapii i profilaktyce, rzadziej w resocjalizacji.

Teoria behawiorystyczna jest ostro krytykowana, ale to właśnie dzięki niej zaszły duże zmiany w resocjalizacji. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych opracowano wiele odmian i programów terapii, które mogą być przydatne w korekcji zachowań różnych kategorii młodzieży zarówno w warunkach instytucjonalnych, jak i wolnościowych. Wpłynęło to na rozszerzenie się repertuaru technik terapeutycznych, głównie w profilaktyce. Terapia behawioralna ma na celu wyrównywanie konkretnych braków w zachowaniu. Ponadto może odegrać znaczącą rolę w eliminowaniu negatywnych cech zachowania i we wzmocnieniu kontroli własnego zachowania. Działania te skierowane są na samą istotę społecznego niedostosowania i przestępczości.

Tendencje depenalizacyjne doprowadziły do powstania zróżnicowanych zakładów resocjalizacyjnych i wytworzenia się form, które z tradycyjnym zakładem karnym mają już niewiele wspólnego i powinny być traktowane raczej jak ośrodki terapeutyczno- profilaktyczne. 

Zjawisko to można zaobserwować analizując sytuację w Stanach Zjednoczonych, gdzie na skutek wprowadzenia istotnych zmian pojawiła się możliwość wyboru systemu terapii przez młodzież. Pospiszyl (1990, s. 98-100) dokonał charakterystyki trzech typów zakładów resocjalizacyjnych. Podziału amerykańskich zakładów resocjalizacyjnych dla nieletnich przestępców dokonał ze względu na stopień ,,nasycenia” tych instytucji ,,medycznością”. O stopniu tym świadczyła zatrudniona w danej placówce ilość personelu medycznego, co z kolei było wynikiem problemów psychicznych wychowanków.

Bez wątpienia ogromną rolę w resocjalizacji nieletnich odgrywają różnorodne odmiany terapii, indywidualnej i grupowej. W krajach zachodnimi występuje duże nasycenie programów resocjalizacyjnych nimi. Ponadto stosuje się formy, które eliminują deprywację potrzeb psychofizycznych  oraz stanowią pomost, łączący z zewnętrznym światem.
Do form tych zalicza się m.in.: wszelkie oddziaływania mediacyjne, możliwość uczestnictwa rówieśników przebywających na wolności w zajęciach odbywających się na terenie zakładu resocjalizacyjnego oraz odwrotna sytuacja, także odbywanie końcowych faz resocjalizacji w środowisku otwartym.

Formą ograniczania patologii, która będzie miała w przyszłości największe znaczenie i której obecnie należy poświęcić najwięcej uwagi jest rozbudowany i różnicowany system profilaktyki. Na razie największym osiągnięciem organizacyjno- metodycznym w tej kwestii są tzw. społeczności (komuny) terapeutyczne.  Jednak uwzględniając obowiązującą w nich zasadę dobrowolności, trzeba przyznać, że udział w komunach jednostek przestępczych stwarza poważne problemy. Ewentualnie trudności te można spróbować przezwyciężyć interpretując te zasady w specyficzny sposób, tzn. poprzez namowy, sugestie itp.  

Urban uważa, że ,,analiza podstawowych zasad penitencjarnych i zespołów metod pedagogicznych ujawnia , że kierunek ewolucji systemów ograniczania patologii społecznej przebiegał od restrykcji do rozwiązań typu wolnościowego. Nie oznacza to rezygnacji z systemów instytucjonalno- izolacyjnych, ale przekształcenie tych systemów w kierunku respektowania wartości humanistycznych , przy równoczesnym wykorzystaniu osiągnięć współczesnej wiedzy o człowieku i mechanizmach życia społecznego” (2004, s. 144).

Nastąpiła ewolucja resocjalizacji w kierunku od konformizmu do autonomii wychowanka. Być może ostatecznym etapem ewolucji myśli resocjalizacyjnej będą wyłącznie rozwiązania profilaktyczne w naturalnych środowiskach. Wówczas nie będą   dywagacje na temat instytucjonalnych rozwiązań. Tymczasem jednak daleko nam jeszcze do tego finalnego etapu. Natomiast problemem nurtującym współczesnych badaczy jest rozstrzygnięcie problemu, który z modeli wychowania, punitywizm czy permisywizm jest lepszy.

Znaczący wkład w poszukiwaniu odpowiedzi pozostawił Eysenck. Wg jego teorii większa jest skuteczność oddziaływań punitywnych na jednostki ekstrawertywne, a permisywnych na jednostki introwertywne.

Nie można z teorii Eysencka wyprowadzić prostej zasady resocjalizacji. Jednak wskazuje ona kierunek i zwraca szczególną uwagę na dogłębną diagnozę i selekcję wychowanków. Z analizy wyników badań Eysencka można wyłonić także inne warte podkreślenia wnioski. Wskazują one na konieczność uwzględniania minimalnych warunków bezpieczeństwa,  życzliwości i spokojnej atmosfery, nawet wśród najgroźniejszych nieletnich przestępców (Urban, 2004, s. 141- 147).  

Kolejną teorią mającą duży wkład w dorobek resocjalizacji jest powstanie The Interpersonal Maturity Level Classification System. Sullivan  i Grant przyjęli założenie, że rozwój człowieka to osiąganie przez niego coraz wyższych poziomów dojrzałości w stosunkach interpersonalnych. System ten wyróżnia następujące podtypy: aspołeczny agresywny, aspołeczny pasywny, niedojrzały konformista, konformista podkulturowy, manipulator, neurotyk aktywny, neurotyk lękowy, zidentyfikowany z podkulturą, reaktywny w sytuacjach traumatyzujących. System ten wykorzystywany jest głownie przy diagnozie wychowanka i jest pomocy przy tworzeniu indywidualnych programów resocjalizacyjnych (Pytka, 2000).

Dotychczasowe osiągnięcia nie mogą być traktowane jako ostateczny i szczytowy etap rozwoju praktyki i myśli resocjalizacyjnej.  Reformy i dalsze badania nad instytucjami resocjalizacyjnymi są możliwe, a przede wszystkim koniecznie, gdyż niezmiernie trudno jest wyobrazić sobie całkowite wyeliminowanie zamkniętych zakładów resocjalizacyjnych z całokształtu przeciwdziałań patologii społecznej. Jest jeszcze wiele do zrobienia, by funkcjonowanie instytucji resocjalizacyjnych mogło zbliżyć się do ideału. Należy wprowadzić wiele zmian, wymaga to ogromnego nakładu pracy, wiele czasu i pieniędzy a przede wszystkim ludzi, którzy zauważają konieczność tych zmian. Ludzi, którzy nie boją się wprowadzać nowych pomysłów w życie oraz takich, którzy są w tej dziedzinie kompetentni.

Bardzo ważne jest, by ludzie, którzy podejmą się wprowadzenia tych zmian wzięli pod uwagę wskazówki i rady teoretyków resocjalizacji i nie tylko (Rejman, 2000).

индикатор boss отзывыгорные лыжи финляндиясистема отопления цена