Stalking-adoracja czy już nękanie?

Któż nie marzy o romantycznej miłości, otrzymywaniu kwiatów, prezentów, czułych sms-ów czy innych dowodów uwielbienia? Osoba, która doświadcza takiej admiracji niewątpliwie ma szczęście, którego pozostali mogą jedynie zazdrościć.

Co jednak, gdy adorowana osoba nie jest zainteresowana relacją czy związkiem, a zachowanie wielbiciela staje się dla niej co raz bardziej uciążliwe? W takiej sytuacji bukiet kwiatów nie cieszy, dźwięk telefonu wywołuje irytację a kolejne pukanie do drzwi – niepokój. Tym bardziej, jeżeli wielbiciel jest uparty i pomimo wyraźnych sygnałów, nie rezygnuje ze swoich działań. Jakie kroki należy podjąć aby odzyskać spokój i nie doświadczać już nieprzyjemności spowodowanych kolejnymi krępującymi prezentami czy wizytami? Granica między adoracją a nękaniem czy prześladowaniem jest bardzo cienka, ważne jednak by wiedzieć, jak poradzić sobie w tak trudnej sytuacji, w której osoba adorowana staje się ofiarą.

W dużej ilości państw wiele lat temu dokonano już kryminalizacji przestępstwa nękania (stalkingu) – zaliczanego do kategorii tzw. przemocy emocjonalnej.  Zjawisko stalkingu opisywane było już od lat 80 XX wieku, do czego przyczyniły się nagłaśniane przez media przypadki nękania znanych osób (m.in. Johna Lennona, który został zastrzelony przez swojego fana, Jodie Foster, latami prześladowanej przez John’a Hinckley’a Jr.  czy polskiej miss Agnieszki Kotlarskiej, która zginęła z rąk niezrównoważonego psychicznie wielbiciela). Wymienione przypadki nękania oraz zabójstw znanych osób wzbudzały niepokój społeczny oraz dały impuls do przeprowadzenia kompleksowych badań nad zjawiskiem stalkingu. Wyniki badań oraz analiz wykazały, że znaczna część ankietowanych przyznała, że doświadczyli zjawiska nękania 1. W Polsce badania zjawiska stalkingu przeprowadzono w 2006 oraz 2009 roku. W rezultacie przeprowadzonych badań stwierdzono, że ofiarami uporczywego nękania mogło być ponad trzy miliony Polaków.

Taka skala zjawiska skłoniła polskiego ustawodawcę do wprowadzenia do polskiego kodeksu karnego art. 190 a, ustanawiającego przestępstwo uporczywego nękania- stalkingu.

Podobnie jak w wielu innych krajach, w Polsce stalking traktowany jest jako przestępstwo przeciwko wolności człowieka, został więc umiejscowiony w rozdziale XXIII kodeksu karnego. Zgodnie z brzmieniem artykułu „kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”. Dalej w kodeksie czytamy, że „ tej samej karze podlega, kto podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek lub inne jej dane osobowe w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej”.

Jakie zachowania uznaje się za uporczywe nękanie?

Przede wszystkim prześladowanie, dokuczanie innej osobie, głuche telefony, niechciane prezenty, sms-y oraz wiadomości e-mail, obserwowanie i śledzenie, nachodzenie, jak również podszywanie się pod ofiarę, szczególnie na portalach społecznościowych takich jak Facebook. Jeżeli w skutek działania stalkera, ofiara stalkingu targnie się na swoje życie, wówczas zagrożenie karą wzrasta, nawet do  10 lat pozbawienia wolności. Podkreślenia wymaga fakt, iż przestępstwo stalkingu jest przestępstwem wnioskowym. Co to oznacza? Ściganie przestępstwa odbywa się na wniosek pokrzywdzonego. W sytuacji jednak gdy pokrzywdzony targnie się na własne życie, postępowanie zostanie wszczęte z urzędu.

 Ważnym aspektem rozważań na temat stalkingu, jest uporczywość działania sprawcy. Z uporczywością będziemy mieli do czynienia, gdy zachowanie stalkiera trwa przez dłuższy czas i jest nacechowane nieustępliwością, mimo próśb jego zaprzestania, jak również złą wolą, chęcią wywołania określonego zachowania lub stanu psychicznego u ofiary. Prawo nie określa w sposób jednoznaczny ile czasu wymaga zachowanie, aby mogło być uznane za uporczywe. W każdym przypadku będzie to zależne od konkretnej sprawy. Nie musi być to również zachowanie ciągłe. O stalkingu będzie mowa również w sytuacji, gdy sprawca działa ze zróżnicowaną częstotliwością, lub nawet na jakiś czas zaprzestaje działania. Ważnym elementem będzie zawsze stwierdzenie, że jego działanie wzbudziło w ofierze poczucie zagrożenia i istotnie naruszyło jej prywatność.

 Jak należy się zachować jeżeli doświadczymy stalkingu?

Jeżeli zachowanie stalkera wywołuje u osoby nękanej poczucie zagrożenia lub istotnie narusza jej prywatność, to sytuację taką należy niezwłocznie zgłosić na policję. Bardzo ważne jest również zebranie wszystkich dowodów (zapisanie sms-ów, przechowywanie bilingów rozmów telefonicznych, zrzutów ekranu stron internetowych, listów, maili, zdjęć, nagrań). Dowody takie będą niezbędne podczas prowadzonego przez policję postępowania, jak również mogą posłużyć w sądzie, podczas udowadniania sprawcy winy oraz orzekania o wymiarze kary.  Sądy mogą ukarać sprawcę, czyli  nałożyć na niego obowiązek naprawienia wyrządzonej szkody lub zapłaty zadośćuczynienia za krzywdę. Istnieje również możliwość orzeczenia przez sąd zakazu zbliżania się do ofiary lub kontaktowania się z nią. Możliwa do uzyskania ochrona jest za każdym razem inna i zależy od okoliczności każdej sprawy.

Jak radzić sobie z nękaniem/stalkingiem?

  1. Wyjdź z ukrycia i szukaj pomocy na zewnątrz. Powiadom bliskie Ci osoby.
  2. Zmień swoje nawyki i plan dnia, tak by utrudnić stal kerowi działanie.
  3. Archiwizuj wszystkie zdarzenia, dane świadków. Powiadom policję.

Pamiętaj, że prawo jest po Twojej stronie. Stalking jest działaniem bezprawnym, przed którym możesz się bronić.


1. Jak podaje D. Woźniakowska-Fajst w swoim niepublikowanym raporcie przygotowanym dla Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości (Prawne możliwości walki ze zjawiskiem stalkingu, Analiza regulacji prawnych w ustawodawstwie państw obcych oraz opinia o wprowadzeniu do polskiego porządku prawnego przepisów kryminalizujących to zjawisko, Warszawa 2009) w Anglii i Walii 12% badanych przyznało, że doświadczyli powtarzającego się nękania, w Szwecji odsetek ten wyniósł 9% (z czego ¾ stanowiły kobiety). W Niemczech 11,6% respondentów oświadczyło, że byli ofiarami stalkingu co najmniej raz w życiu. Badania włoskie wykazały, że 20% badanych doświadcza lub doświadczyło aktów charakteryzujących nękanie.

как получить справку для госслужбыкровь из десен при чистке зубовидеальный смартфон