Terror rówieśniczy.

Do dręczenia psychicznego dochodzi w wielu miejscach, najwięcej jednak tego typu zachowań obserwuje się w szkole, w czasie przerw, pomiędzy lekcjami, w szatniach, w łazienkach i na boisku. Tam gdzie dzieci często się spotykają w parkach i na placach zabaw.

Okazja do dręczenia jest droga do i ze szkoły oraz w szczególnie starszych klasach, środki komunikacji, takie jak autobusy, pociągi, tramwaje. Dla dręczycieli ważne jest, aby znaleźć miejsce lub chwilę kiedy nie ma wokół dorosłych, którzy mogliby zaobserwować, co robią. Nie chcą zostać przyłapani na gorącym uczynku ani ukarani. Liczą też na to, że inne dzieci będą ich kryć w ten sposób nie odważą się poskarżyć. Za bardzo będą się bały i w ten sposób krzywdziciel pozostaje bezkarny. Sprawca działa intencjonalnie a skutki działań są negatywne dla ofiary. Przemoc psychiczna w szkołach charakteryzuje się również tyranizowaniem i osaczaniem  innych uczniów.1

Zjawisko przemocy psychicznej w szkole jest niezwykle trudne do zaobserwowania, co nie oznacza, że problem występuje na mała skalę wręcz przeciwnie.

Opublikowany w 2001 r. raport Najwyższej Izby Kontroli. O sytuacji w polskich szkołach. Donosi, iż aż 1/3 polskich szkól uważa się za ofiary przemocy rówieśniczej „najczęściej jednak nie jest to bicie, kopanie, czy znęcanie się w ramach szkolnej fali ale terror psychiczny, którego nie jest w stanie wykryć żadna kamera, ani żaden ochroniarz.”. Badanie te korespondują z badaniami Stowarzyszenia na rzecz Rozwoju i Integracji Środowisk szkolnych Bliżej Dziecka. Niestety badania odkrywają także smutną prawdę o tym, iż nauczyciele nie dostrzegają terroru psychicznego lub są wobec niego bezradni.

Relacje oparte na stosowaniu tego rodzaju przemocy są trudne do uchwycenia szczególnie ze względu na specyficzne, subtelne narzędzia ich realizacji.2
Zjawiska przemocy znajdują się obecnie w centrum uwagi naszego społeczeństwa. Coraz częściej jesteśmy informowani przez media o kolejnych, tragicznych wydarzeniach jakie miały miejsce właśnie w polskich szkołach. Pokazują one zachowania agresywne niektórych uczniów oraz dramatyczne skutki ich ofiar. Najważniejsze w zwalczaniu tego zjawiska powinno być większe zaangażowanie zarówno nauczycieli, jak i rodziców w proces wychowawczy dzieci i młodzieży w celu zmniejszenia zjawiska przemocy a w szkołach.

Najczęściej ofiarami przemocy są dzieci o dużo słabszej sile fizycznej, które nie potrafią stosować przemocy w stosunku do innych osób.

Typowymi ofiarami szykan są dzieci wrażliwe, nieśmiałe, małomówne.Gdy są atakowane przez kolegów, najczęściej reagują płaczem, wycofują się lub uciekają. Maja niską samoocenę, źle oceniają też swoją sytuację. Często uważają się za głupie, nieatrakcyjne, są nieszczęśliwe i zawstydzone. W szkole czują się samotne i opuszczone. Zazwyczaj nie maja w klasie przyjaciela i szukają akceptacji u innych osób. Chcą być lubiane. nie są jednak ani agresywne, ani nie drażnią innych. Ofiary takie jakby pokazują swoim zachowaniem otoczeniu, że są zatrwożone i nieszczęśliwe, a gdy zostaną zaatakowane lub obrażone, nie będą potrafiły się bronić.
Wyśmiewanie, wyszydzanie, izolowanie, długotrwałe nękanie aż w końcu wykańczanie psychiczne dziecka przez jego rówieśników ma miejsce zazwyczaj przy jakimkolwiek braku reakcji ze strony nauczyciela, gdyż dużo łatwiej zauważyć skutki pobicia, niż fakt, że osoba jest szykanowana przez klasę, atakowana złośliwymi plotkami czy docinkami. Niekiedy sam nauczyciel sprzyja takiemu klasowemu mobbingowi (co znaczy poniżanie, ośmieszanie uczniów) poprzez okazywanie niechęci uczniowi mającemu trudności w nauce, wyśmiewanie jego wypowiedzi, używanie krzywdzących zwrotów, a niekiedy nawet przezwisk.

Początki takiego „rówieśniczego terroru” są na ogół niewinne i mają miejsce już w pierwszych klasach szkoły podstawowej.

Dzieci instynktownie czują, kto z nich jest potencjalną ofiarą i piętnują kujona, głupka, jąkałę, kapusia czy też tchórza. Z takimi osobami nikt nie chce się bawić na przerwach czy siedzieć razem z nimi jednej w ławce. Taki właśnie początek ma proces stygmatyzacji; na początku dziecko zostaje naznaczone przez swych rówieśników jako odmienne, aż samo zaczyna myśleć o sobie w ten sposób.
Ofiara zawsze wyróżnia się w grupie jakąś cechą: np. ubiorem, budową, wiedzą, czy też jakąś ułomnością. Powodem tego jest fakt, iż jakakolwiek „inność” zawsze będzie budzić niechęć i strach u większości ludzi. Cechą charakterystyczną dla ofiar przemocy psychicznej jest nieznośna skłonność do spoufalania się; zwykle są to osoby stale się kompromitujące, poruszające w niezręczny sposób lub też należące do typu tzw. „odpychających karierowiczów”.

Ofiary przemocy psychicznej zazwyczaj starają się ukryć fakt bycia krzywdzonym kontynuując dokładnie te zachowania, które przez większość odbierane są jako pretekst do kolejnych szyderstw. Ofiary takie cierpią w milczeniu zadając sobie sprawę z własnej bezsilności i osamotnienia. Wiedzą, że nikt nie przyjdzie im z pomocą. Mają zachwiane poczucie bezpieczeństwa. Często stają się również ofiarami szantażu, są zmuszane do kradzieży, przez co do lęku i bezsilności ofiary dołącza się poczucie winy, wyrzuty sumienia, pogarda dla samego siebie.


Bibliografia:

1. J. Surzykiewicz, „Agresja i przemoc w szkole”Pedagogika i życie, F G. Zimbardo.
2. 
Pod.red. Joanny Wawrzyniak, „Socjologiczne i psychopedagogiczne aspekty przemocy”, Wydawnictwo WSH-E w Łodzi, s. 159.

Олександр Фільчаков прокурорвисман котлыФільчаков Олександр Васильович прокурор

We will be happy to hear your thoughts

Leave a reply