Zaburzenia odżywiania.Kiedy jedzenie staje się Twoim wrogiem ?

Termin „Zaburzenia odżywiania” wpasowuje się w grupę zaburzeń psychicznych. Zarówno: anoreksja, bulimia jak i kompulsywne objadanie się – wiążą się ze skrajnymi emocjami oraz obsesyjnym zachowaniem się wobec tematu jedzenia oraz własnej masy ciała.

Zaburzenia odżywiania powodują poważne problemy emocjonalne oraz fizyczne, które mogą być groźne dla zdrowia i życia, nie tylko kobiet (jak utarło się myśleć) ale i mężczyzny. Inne, rzadsze postacie zaburzeń odżywiania opisane w klasyfikacji ICD-10 to m.in.: jadłowstręt psychiczny atypowy, atypowa żarłoczność psychiczna, przejadanie się lub wymioty związane z innymi czynnikami psychologicznymi oraz inne nieokreślone zaburzenia odżywiania się. Niemniej jednak najczęstszy problem, z którym borykają się młode osoby, przyjmuje postać jadłowstrętu psychicznego (anoreksji) lub bulimii. Wskazanie pojedynczych przyczyn kształtowania się tych zaburzeń okazuje się być niemożliwe. Mechanizmy powstawania choroby należy rozpatrywać indywidualnie dla każdej osoby, niemniej jednak warto wspomnieć o uwzględnianym modelu biopsychospołeczny.

W modelu tym lekarz psychiatra i/lub inny terapeuta zwraca uwagę na szereg różnych czynników biologicznych, psychologicznych, osobowościowych, społecznych, środowiskowych i kulturowych pacjenta, które mogą wpływać na początek i rozwój oraz przebieg zaburzeń. Najczęściej rozpoznanie choroby następuje między 14. a 18. rokiem życia, gdyż to właśnie okres dorastania jest czasem intensywnych zmian fizycznych. Zmiany te wpływają na zachowanie i utrzymanie równowagi psychicznej (kształtowanie się wyobrażenia o swoim ciele i wyglądzie, przeżywane niezadowolenie, lęk, niechęć i złość). Bywa, że problemy związane z dojrzewaniem nakładają się na inne czynniki sytuacyjne (konflikty rodzinne, problemy w relacjach z otoczeniem, stresujące wydarzenia życiowe, brak poczucia swobody działania, niestabilność emocjonalna, obserwowanie stosowania diet przez matkę) owocując w następstwie rozwojowi zaburzeń odżywiania.

Anoreksja (jadłowstręt psychiczny).

Anoreksja psychiczna rozstała rozpoznana jako osobne zaburzenie już ponad sto lat temu. Wiąże się z intensywnym lękiem przed przybraniem na wadze połączonym z odmową regularnego, właściwego odżywiania się. Charakteryzuje się więc głodzeniem własnej osoby i nadmierną utratą wagi, a także wybieraniem produktów o niskiej wartości energetycznej. Równolegle chorujący wykonują intensywne ćwiczenia fizyczne. Współwystępują tu pojawiające się zniekształcenia w postrzeganiu własnego ciała. Oznacza to, że osoba chora, nawet w momencie skrajnego niedożywienia, może postrzegać siebie jako osobę o zbyt pełnych kształtach i odczuwać w związku z tym silny lęk przed przybraniem na wadze. Ze strachu sprawdza kilka razy dziennie aktualną wagę, po czym gdy wskaźnik pokaże minimalny wzrost masy ciała – chorujący zwiększa intensywność ćwiczeń bądź podejmuje działaniu ku dalszej redukcji już i tak znikomych ilości przyjmowanego pokarmu.
Ponadto objawy obejmują:

  • Odmowę utrzymania masy ciała na lub powyżej wagi minimalne odpowiadającej do wzrostu osoby, wieku, aktywności fizycznej. Zmniejszenie masy ciała (albo brak przyrostu – u dzieci) prowadzące do osiągnięcia masy ciała co najmniej o 15% poniżej prawidłowej lub oczekiwanej przy danym wieku i wzroście,
  • Samoocena siebie jako osoby otyłej oraz występowanie zaburzającego prawidłowe odżywianie się strachu przed przytyciem, co prowadzi do narzucania sobie samemu niskiego progu masy ciała,
  • Uczucie bycia „grubym”, mimo drastycznego spadku wagi,
  • Przykładanie przesadnej troski o wagę ciała oraz kształt,
  • Obejmujące wiele układów zaburzenia endokrynne manifestujące się u kobiet zanikiem miesiączki a u mężczyzn utratą zainteresowań seksualnych i potencji.

Wśród zmian fizycznych i psychicznych osób cierpiących na anoreksję wymienia się: wyniszczenie organizmu, niskie ciśnienie krwi, uczucie wzdęcia, przewlekłe zaparcia, powstałe obrzęki dłoni i stóp, sucha, łuszcząca się skóra, bladość skóry, meszek na twarzy i ciele (dziecięce lanugo), utrata włosów, podkrążone oczy, zimne dłonie, nadmierne pocenie się stóp, niedokrwistość (anemia), brak miesiączki lub bardzo wydłużone okresy między menstruacjami (kobiety) wiążące się z powstałą depresją, drażliwość, dezorientacja, poczucie zakłopotania, poczucie beznadziejności, niska samoocena, izolowanie się od otoczenia, bezsenność, zachowania obsesyjno-kompulsywne, krótki oddech, bóle i zawroty głowy oraz omdlenia.

Bulimia

Charakteryzuje się ukrytymi napadami jedzenia, w następstwie czego osoba chora przeczyszcza się. Osoby chore spożywają więcej jedzenia (niż przeciętne osoby), ale później pozbywają się kalorii oraz jedzenia poprzez wymioty, stosowanie środków przeczyszczających lub dużej aktywności fizycznej. Jest to choroba również charakterystyczna dla okresu dojrzewania, choć jej początek zwykle występuje później niż w przypadku opisanej powyżej anoreksji. Mamy tu do czynienia z występującą nadmierną koncentracją na kontroli masy ciała, jednakże w przypadku tej choroby kontrola ta przyjmuje inną formę. Taka żarłoczność psychiczna wiąże się z niezwykle groźnymi, okresowymi i niekontrolowanymi napadami objadania się, po których zwykle występują zachowania kompensacyjne mające na celu szybko zapobiegać przybieraniu na wadze (przyjmują one postać wymiotów, sięgania po środki przeczyszczające, moczopędne lub regulujące działanie hormonów). Chorujący często stosują diety oraz przykładają wyjątkową troskę o wagę ciała oraz jego kształt.
Wśród zmian fizycznych i psychicznych osób cierpiących na bulimię wymienia się: niedobory pokarmowe, odwodnienie, uczucie zmęczenia, ospałość, zły nastrój, niepokój, zaparcia, bóle głowy, niedociśnienie tętnicze, dyskomfort w jamie brzusznej, zaburzenia równowagi elektrolitycznej, nieregularne miesiączki lub ich brak, sucha skóra, rany, zgrubienia i blizny skóry powierzchni grzbietowej rąk (od prowokowania wymiotów), uszkodzenie szkliwa zębów, uszkodzenie naczynek krwionośnych w oczach, opuchlizna twarzy i policzków (zapalenia ślinianek), awitaminoza, rozciągnięcie żołądka do znacznych rozmiarów, osłabienie serca, wątroby i układu pokarmowego, podrażnienie przełyku, zgaga, refluks, w skrajnych przypadkach – pęknięcie przełyku lub przepony, niechęć do samego siebie, stany depresyjne, poczucie wstydu i upokorzenia oraz psychiczne uzależnienie od środków przeczyszczających i odwadniających.


Bibliografia:
Carson, R. C., Butcher, J. N., Mineka, S. (2005). Psychologia zaburzeń. Vol 1. Gdańsk: GWP.
Cierpiałkowska, L., (2009), Psychopatologia, Warszawa: „Scholar”.
Sęk, H. (2003). Wprowadzenie do psychologii klinicznej. Warszawa: Wydawnictwo „Scholar”.swr50лучшие планшеты на androidзаказать статью для сайта